Πόνος στο Μάτι: Αιτίες & Πότε Είναι Επείγον

Γράφει ο Βασίλειος Σκουτέρης MD, FEBO, Χειρουργός Οφθαλμίατρος

Περιεχόμενα σελίδας

Πώς να περιγράψετε τον πόνο σας
Πόνος στην επιφάνεια του ματιού
Πόνος βαθιά μέσα στο μάτι
Πόνος γύρω και πίσω από το μάτι
Γρήγορος οδηγός
Πότε ο πόνος στο μάτι είναι επείγων
Πρώτες βοήθειες
Πώς γίνεται η διάγνωση
Κλείστε ραντεβού
Συχνές Ερωτήσεις

Ο πόνος στο μάτι μπορεί να προέρχεται από την επιφάνεια του ματιού, από το εσωτερικό του ή από τις δομές γύρω και πίσω από αυτό, και το είδος του πόνου συχνά προδίδει την αιτία. Το τσούξιμο και το γρατζούνισμα δείχνουν συνήθως πρόβλημα στην επιφάνεια, όπως ξηρότητα ή ξένο σώμα. Ο βαθύς, μουντός πόνος που δυναμώνει στο φως ή στις κινήσεις του ματιού δείχνει φλεγμονή στο εσωτερικό ή στο οπτικό νεύρο. Πόνος μαζί με κόκκινο μάτι, θολή όραση ή ναυτία χρειάζεται εξέταση την ίδια ημέρα.

Πώς να περιγράψετε τον πόνο σας

Στο ιατρείο, οι πρώτες ερωτήσεις αφορούν πάντα το είδος του πόνου. Αν τις έχετε σκεφτεί από πριν, η διάγνωση γίνεται πιο γρήγορα:

Πού ακριβώς πονάει; Πάνω στο μάτι, βαθιά μέσα, πίσω από αυτό, στο βλέφαρο, στο μέτωπο;
Τι είδους πόνος είναι; Γρατζούνισμα, κάψιμο, σουβλιά, πίεση, σφύξεις;
Πότε χειροτερεύει; Στο ανοιγόκλειμα, στο φως, όταν κουνάτε τα μάτια, όταν σκύβετε, τη νύχτα;
Τι άλλο υπάρχει; Κοκκίνισμα, δάκρυα, έκκριση, θόλωση, πονοκέφαλος, πυρετός;
Φοράτε φακούς επαφής; Προηγήθηκε χτύπημα, εργασία με τροχό ή επέμβαση;

Πόνος στην επιφάνεια του ματιού

Ο κερατοειδής έχει περισσότερες νευρικές απολήξεις από οποιονδήποτε άλλο ιστό του σώματος, γι’ αυτό ακόμη και μια μικροσκοπική βλάβη προκαλεί δυσανάλογα έντονη ενόχληση. Ο επιφανειακός πόνος έχει δύο γνωρίσματα: χειροτερεύει με κάθε ανοιγόκλειμα και υποχωρεί θεαματικά, για λίγα λεπτά, με μια σταγόνα αναισθητικού στο ιατρείο.

Ξηροφθαλμία

Η συχνότερη αιτία. Κάψιμο, τσούξιμο και αίσθημα άμμου και στα δύο μάτια, χειρότερα το απόγευμα, στην οθόνη, στον κλιματισμό και στον αέρα. Δείτε τη σελίδα για την ξηροφθαλμία.

Ξένο σώμα και εκδορά του κερατοειδούς

Ένα ρινίσμα μετάλλου, ένας κόκκος άμμου, ένα νύχι παιδιού, η άκρη ενός χαρτιού ή ένα κλαδί. Ο πόνος είναι οξύς, το μάτι δακρύζει ασταμάτητα και δεν μένει ανοιχτό στο φως. Αν νιώθετε ότι κάτι γρατζουνά σε κάθε ανοιγόκλειμα, μπορεί να έχει σφηνωθεί ένα σωματίδιο κάτω από το άνω βλέφαρο. Οι εκδορές επουλώνονται συνήθως σε 1 με 3 ημέρες με αντιβιοτική αλοιφή. Αν δουλεύατε με τροχό, σφυρί ή χλοοκοπτικό, χρειάζεται έλεγχος για σωματίδιο που έχει διαπεράσει το μάτι, ακόμη κι αν ο πόνος είναι μικρός.

Κερατίτιδα

Λοίμωξη ή φλεγμονή του κερατοειδούς, με έντονο πόνο, κόκκινο μάτι, φωτοφοβία και θόλωση. Σε όσους φορούν φακούς επαφής είναι επείγουσα μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο. Αναλυτικά στη σελίδα για την κερατίτιδα και στο άρθρο για τον έρπητα στο μάτι.

Έγκαυμα από υπεριώδη ακτινοβολία

Ο πόνος ξεκινά 6 έως 12 ώρες μετά από ηλεκτροσυγκόλληση χωρίς μάσκα, από μια ημέρα στο χιόνι ή από λάμπα μαυρίσματος, συχνά μέσα στη νύχτα, και στα δύο μάτια. Είναι πολύ έντονος αλλά περνά σε 24 με 48 ώρες.

Επιπεφυκίτιδα

Προκαλεί τσούξιμο και ενόχληση, όχι αληθινό πόνο. Αν ένα «κόκκινο μάτι με τσίμπλα» πονάει πραγματικά, η βλάβη έχει φτάσει στον κερατοειδή. Δείτε τη σελίδα για την επιπεφυκίτιδα.

Βλέφαρα

Το κριθαράκι πονάει στο άγγιγμα σε συγκεκριμένο σημείο του βλεφάρου, όπου υπάρχει κόκκινο εξόγκωμα. Μια βλεφαρίδα που γυρίζει προς τα μέσα ή ένα εντρόπιο προκαλούν συνεχές γρατζούνισμα.

Πόνος βαθιά μέσα στο μάτι

Ο βαθύς πόνος δεν αλλάζει με το ανοιγόκλειμα και δεν υποχωρεί με αναισθητική σταγόνα. Είναι μουντός, σαν πίεση ή σφίξιμο, και συχνά απλώνεται στο φρύδι και στον κρόταφο.

Ραγοειδίτιδα

Φλεγμονή της ίριδας και των γύρω ιστών. Ο πόνος δυναμώνει στο φως και όταν προσπαθείτε να διαβάσετε, γιατί τότε συσπώνται οι φλεγμαίνοντες μύες. Το μάτι είναι κόκκινο γύρω από το χρωματιστό και η όραση θολή. Περισσότερα στις οφθαλμικές φλεγμονές.

Οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας

Ο πιο έντονος πόνος που μπορεί να δώσει το μάτι. Εμφανίζεται απότομα, συχνά το βράδυ, με πολύ κόκκινο μάτι, θολή όραση, φωτοστέφανα γύρω από τα φώτα, πονοκέφαλο και εμετό. Η πίεση του ματιού έχει ανέβει σε πολλαπλάσιες τιμές και πρέπει να μειωθεί μέσα σε ώρες. Αντίθετα, το συνηθισμένο χρόνιο γλαύκωμα δεν πονάει καθόλου. Διαβάστε τι ανεβάζει την πίεση στα μάτια.

Σκληρίτιδα

Φλεγμονή του τοιχώματος του ματιού, με βαθύ, διαξιφιστικό πόνο που ξυπνά τον ασθενή τη νύχτα και χειροτερεύει όταν αγγίζει το μάτι πάνω από το βλέφαρο. Συνδέεται συχνά με ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα αυτοάνοσα.

Οπτική νευρίτιδα

Πόνος πίσω από το μάτι που δυναμώνει όταν το κινείτε, και μέσα σε λίγες ημέρες θόλωση και ξεθώριασμα των χρωμάτων στο ένα μάτι. Το μάτι εξωτερικά είναι λευκό και ήρεμο. Αναλυτικά στο άρθρο για την οπτική νευρίτιδα.

Λοίμωξη μετά από επέμβαση

Πόνος που αυξάνεται, κοκκίνισμα και πτώση της όρασης τις πρώτες ημέρες μετά από επέμβαση καταρράκτη ή ενδοϋαλοειδική ένεση είναι πάντα επείγον και χρειάζεται επικοινωνία με τον χειρουργό αμέσως, ακόμη και νύχτα.

Πόνος γύρω και πίσω από το μάτι

Πολύ συχνά το μάτι πονάει χωρίς να φταίει το ίδιο. Η εξέταση είναι φυσιολογική και η αιτία βρίσκεται δίπλα.

Ιγμορίτιδα: πίεση και βάρος γύρω από τα μάτια, στο μέτωπο και στα ζυγωματικά, που χειροτερεύει όταν σκύβετε, με μπούκωμα
Ημικρανία: σφύζων πόνος γύρω ή πίσω από το ένα μάτι, με ναυτία και ενόχληση στο φως και στους ήχους, που κρατά ώρες
Αθροιστική κεφαλαλγία: εξαιρετικά έντονος πόνος πίσω από το ένα μάτι, σε κρίσεις 15 λεπτών έως 3 ωρών, συχνά τη νύχτα, με κόκκινο μάτι που δακρύζει, πτώση του βλεφάρου και καταρροή από την ίδια πλευρά
Κόπωση των ματιών: βάρος και πόνος γύρω από τα μάτια μετά από πολύωρη κοντινή εργασία, από αδιόρθωτη υπερμετρωπία, αστιγματισμό, πρεσβυωπία ή γυαλιά με λάθος βαθμούς. Υποχωρεί με ξεκούραση. Δείτε πώς επηρεάζουν οι οθόνες τα μάτια
Έρπης ζωστήρας: καυστικός πόνος στο μέτωπο και γύρω από το μάτι, λίγες ημέρες πριν εμφανιστούν φουσκάλες στη μία πλευρά. Χρειάζεται αντιιική αγωγή μέσα στις πρώτες 72 ώρες
Νευραλγία τριδύμου: στιγμιαίες σουβλιές σαν ηλεκτρικό ρεύμα στο πρόσωπο
Κυτταρίτιδα του κόγχου: πόνος, πρησμένα κόκκινα βλέφαρα, πυρετός, μάτι που προεξέχει ή δυσκολεύεται να κινηθεί. Είναι επείγουσα κατάσταση, ιδίως στα παιδιά
Θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια: αίσθημα πίεσης πίσω από τα μάτια και πόνος στις κινήσεις. Δείτε το άρθρο για τον θυρεοειδή και τα μάτια
Γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα: μετά τα 60, πόνος στους κροτάφους και στο σαγόνι στη μάσηση, με κόπωση. Απειλεί την όραση και χρειάζεται άμεση θεραπεία

Γρήγορος οδηγός

Πώς είναι ο πόνος	Τι σκεφτόμαστε πρώτα	Πόσο επείγει
Κάψιμο και άμμος, και στα δύο μάτια	Ξηροφθαλμία	Προγραμματισμένα
Οξύ γρατζούνισμα σε κάθε ανοιγόκλειμα	Ξένο σώμα, εκδορά	Την ίδια ημέρα
Πόνος και κόκκινο μάτι με φακούς επαφής	Κερατίτιδα	Την ίδια ημέρα
Βαθύς πόνος που χειροτερεύει στο φως	Ραγοειδίτιδα	Την ίδια ημέρα
Πόνος στις κινήσεις του ματιού, θόλωση	Οπτική νευρίτιδα	Σε 24 ώρες
Πολύ έντονος πόνος, φωτοστέφανα, εμετός	Οξύ γλαύκωμα	Αμέσως
Πίεση γύρω από τα μάτια όταν σκύβετε	Ιγμορίτιδα	Προγραμματισμένα

Πότε ο πόνος στο μάτι είναι επείγων

μαζί με θολή όραση ή απώλεια όρασης
μαζί με έντονα κόκκινο μάτι
μαζί με ναυτία, εμετό ή φωτοστέφανα γύρω από τα φώτα
μετά από χτύπημα, διείσδυση αντικειμένου ή χημική ουσία
αν φοράτε φακούς επαφής
αν έχετε χειρουργηθεί στο μάτι τις τελευταίες εβδομάδες
αν το μάτι προεξέχει, δεν κινείται κανονικά ή βλέπετε διπλά
αν υπάρχει πυρετός και πρησμένα βλέφαρα
αν είναι τόσο δυνατός που δεν σας αφήνει να κοιμηθείτε

Πρώτες βοήθειες

Χημική ουσία: ξεπλύνετε αμέσως με άφθονο τρεχούμενο νερό για τουλάχιστον 15 λεπτά, κρατώντας τα βλέφαρα ανοιχτά, και μετά πηγαίνετε στον γιατρό με τη συσκευασία του προϊόντος
Σκόνη ή άμμος: ξεπλύνετε με φυσιολογικό ορό ή νερό και ανοιγοκλείστε τα μάτια. Μην τρίβετε
Αντικείμενο καρφωμένο στο μάτι: μην το αγγίξετε και μην πιέσετε. Καλύψτε χαλαρά, για παράδειγμα με ένα χάρτινο ποτήρι, και πηγαίνετε στο νοσοκομείο
Φακοί επαφής: αφαιρέστε τους και φυλάξτε τους στη θήκη
Για τον πόνο: παρακεταμόλη από το στόμα, κρύα κομπρέσα και γυαλιά ηλίου

Τι να αποφύγετε

αναισθητικές σταγόνες στο σπίτι. Ανακουφίζουν για λίγο, αλλά εμποδίζουν την επούλωση και κρύβουν την επιδείνωση
κολλύρια κορτιζόνης χωρίς εξέταση
σφιχτό δέσιμο του ματιού με γάζα, ιδίως αν φοράτε φακούς επαφής
προσπάθεια αφαίρεσης ξένου σώματος με τσιμπιδάκι ή μπατονέτα
οδήγηση με το ένα μάτι κλειστό

Πώς γίνεται η διάγνωση

Μετά το ιστορικό, μετράμε την όραση και εξετάζουμε το μάτι στη σχισμοειδή λυχνία. Μια σταγόνα χρωστικής αποκαλύπτει εκδορές και έλκη στον κερατοειδή, και το άνω βλέφαρο αναστρέφεται για να ελεγχθεί αν υπάρχει κάτι από κάτω. Μετράμε την πίεση του ματιού, ελέγχουμε τις κόρες, τις κινήσεις των ματιών και την όραση των χρωμάτων, και εξετάζουμε το οπτικό νεύρο. Αν το μάτι είναι φυσιολογικό, ο έλεγχος στρέφεται προς τα ιγμόρεια ή τις κεφαλαλγίες, σε συνεργασία με ωτορινολαρυγγολόγο ή νευρολόγο.

Κλείστε ραντεβού

Ο πόνος στο μάτι που κρατά πάνω από μία ημέρα, που επανέρχεται ή που συνοδεύεται από οποιοδήποτε άλλο σύμπτωμα αξίζει εξέταση. Για πόνο με κόκκινο μάτι, θόλωση ή τραυματισμό, καλέστε για να σας δούμε άμεσα. Ιατρείο στο Νέο Ψυχικό, τηλέφωνο 210 677 0007.

Συχνές Ερωτήσεις

Γιατί πονάει το μάτι μου όταν το κουνάω;

Ο πόνος στις κινήσεις του ματιού δείχνει συνήθως φλεγμονή πίσω από τον βολβό. Η πιο χαρακτηριστική αιτία είναι η οπτική νευρίτιδα, ιδίως αν θολώνει και η όραση. Άλλες αιτίες είναι η ιγμορίτιδα, η σκληρίτιδα και η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια. Χρειάζεται εξέταση μέσα σε 24 ώρες.

Πόνος στο μάτι και πονοκέφαλος μαζί: τι μπορεί να είναι;

Συνήθως πρόκειται για ημικρανία, ιγμορίτιδα ή κόπωση των ματιών. Αν όμως ο πόνος είναι πολύ έντονος, με κόκκινο μάτι, θολή όραση, φωτοστέφανα και ναυτία, μπορεί να είναι οξύ γλαύκωμα, που απαιτεί άμεση θεραπεία.

Μπορεί η πίεση του ματιού να προκαλεί πόνο;

Το συνηθισμένο χρόνιο γλαύκωμα δεν πονάει, ακόμη και με αυξημένη πίεση, γι’ αυτό διαγιγνώσκεται μόνο με έλεγχο. Πόνο προκαλεί η απότομη, πολύ μεγάλη αύξηση της πίεσης στο οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας.

Τι να κάνω αν μπήκε κάτι στο μάτι μου;

Ξεπλύνετε με άφθονο φυσιολογικό ορό ή νερό και ανοιγοκλείστε τα μάτια, χωρίς να τρίβετε. Αν η αίσθηση παραμένει, πιθανόν υπάρχει σωματίδιο κάτω από το βλέφαρο ή εκδορά, και χρειάζεται εξέταση την ίδια ημέρα. Αν είναι χημική ουσία, ξεπλύνετε επί 15 λεπτά πριν φύγετε.

Πονάει το μάτι μου από την οθόνη. Είναι επικίνδυνο;

Όχι. Η πολύωρη εργασία σε οθόνη προκαλεί ξηρότητα και κόπωση των μυών της εστίασης, που δίνουν κάψιμο, βάρος γύρω από τα μάτια και πονοκέφαλο. Βοηθούν τα συχνά διαλείμματα, τα τεχνητά δάκρυα και ο έλεγχος για γυαλιά.

Μπορώ να βάλω αναισθητικές σταγόνες για να περάσει ο πόνος;

Όχι. Χρησιμοποιούνται μόνο στο ιατρείο για την εξέταση. Η επαναλαμβανόμενη χρήση τους εμποδίζει την επούλωση του κερατοειδούς και μπορεί να προκαλέσει σοβαρό έλκος, ενώ ταυτόχρονα κρύβει την επιδείνωση.

Έχετε απορίες για την περίπτωσή σας;

Ο Δρ. Σκουτέρης σας εξετάζει στο ιατρείο στο Νέο Ψυχικό και σας εξηγεί τις επιλογές σας.

Κλήση 210 677 0007 Κλείστε ραντεβού

Σχετικά με τον συγγραφέα

Δρ. Βασίλειος Σκουτέρης, MD, FEBO

Χειρουργός οφθαλμίατρος με εξειδίκευση στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο John Radcliffe της Οξφόρδης και μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Οφθαλμολογίας (FEBO).

Βιογραφικό

Πόνος στο μάτι: πού οφείλεται και πότε είναι επείγον