Γράφει ο Βασίλειος Σκουτέρης MD, FEBO, Χειρουργός Οφθαλμίατρος
Περιεχόμενα σελίδας
Βλεφαρόσπασμος είναι το ακούσιο, επαναλαμβανόμενο και δυνατό κλείσιμο των βλεφάρων και των δύο ματιών, που ο ασθενής δεν μπορεί να ελέγξει. Ξεκινά συνήθως μετά τα 50 με συχνό ανοιγόκλειμα και ενόχληση στο φως, και μπορεί να εξελιχθεί σε σπασμούς που κρατούν τα μάτια κλειστά για δευτερόλεπτα ή λεπτά, δυσκολεύοντας το διάβασμα, το περπάτημα και την οδήγηση. Δεν είναι το αθώο «πέταγμα» του βλεφάρου από κούραση. Πρόκειται για νευρολογική διαταραχή της κίνησης, που δεν θεραπεύεται οριστικά αλλά ελέγχεται πολύ καλά με ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης κάθε τρεις περίπου μήνες.
Τι είναι ο βλεφαρόσπασμος;
Τα βλέφαρα κλείνουν με τη σύσπαση ενός επίπεδου, κυκλικού μυός που περιβάλλει το μάτι, του σφιγκτήρα των βλεφάρων. Φυσιολογικά ανοιγοκλείνουμε 15 με 20 φορές το λεπτό χωρίς να το σκεφτόμαστε, και ο ρυθμός αυτός ρυθμίζεται από κυκλώματα βαθιά μέσα στον εγκέφαλο. Στον βλεφαρόσπασμο τα κυκλώματα αυτά στέλνουν λανθασμένες, υπερβολικές εντολές. Ο μυς συσπάται πιο συχνά, πιο δυνατά και για περισσότερη ώρα απ’ όσο χρειάζεται, και ο ασθενής δεν μπορεί να το σταματήσει με τη θέλησή του.
Ιατρικά, ο βλεφαρόσπασμος ανήκει στις εστιακές δυστονίες, δηλαδή στις διαταραχές όπου μια ομάδα μυών συσπάται ακούσια, όπως συμβαίνει στο ραιβόκρανο για τους μυς του αυχένα ή στον «σπασμό του γραφέα» για το χέρι. Ο πλήρης όρος είναι καλοήθης ιδιοπαθής βλεφαρόσπασμος. «Καλοήθης» σημαίνει ότι δεν απειλεί τη ζωή και δεν οφείλεται σε όγκο ή εγκεφαλικό. «Ιδιοπαθής» σημαίνει ότι η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Τα μάτια και η όραση είναι απολύτως υγιή. Το πρόβλημα είναι ότι τα βλέφαρα δεν αφήνουν τον άνθρωπο να τα χρησιμοποιήσει, και στις σοβαρές μορφές ο ασθενής είναι πρακτικά ανίκανος να δει, ενώ έχει άριστη όραση.
Πόσο συχνός είναι και ποιους αφορά;
Είναι σχετικά σπάνιος: υπολογίζεται ότι αφορά περίπου 5 ανθρώπους στους 100.000. Εμφανίζεται συνήθως ανάμεσα στα 50 και τα 70, και οι γυναίκες προσβάλλονται δύο με τρεις φορές συχνότερα από τους άνδρες. Σε έναν μικρό αριθμό ασθενών υπάρχει και άλλο μέλος της οικογένειας με βλεφαρόσπασμο ή άλλη δυστονία, πράγμα που δείχνει γενετική προδιάθεση. Επειδή είναι σπάνιος και ξεκινά ύπουλα, πολλοί ασθενείς περνούν μήνες ή χρόνια με διαγνώσεις όπως ξηροφθαλμία, αλλεργία ή άγχος πριν μάθουν τι έχουν.
Αίτια
Πρωτοπαθής βλεφαρόσπασμος
Η επικρατέστερη εξήγηση είναι μια δυσλειτουργία στα βασικά γάγγλια, τους πυρήνες του εγκεφάλου που συντονίζουν και «φρενάρουν» τις κινήσεις, και στα κυκλώματα που ελέγχουν το αντανακλαστικό του βλεφαρισμού. Στην αξονική και τη μαγνητική τομογραφία ο εγκέφαλος είναι φυσιολογικός. Η βλάβη είναι λειτουργική και όχι ανατομική. Θεωρείται ότι σε ανθρώπους με προδιάθεση ένα ερέθισμα, όπως μια χρόνια πάθηση της επιφάνειας του ματιού ή μια περίοδος έντονου στρες, πυροδοτεί τη διαταραχή, που στη συνέχεια αυτονομείται.
Δευτεροπαθής και αντανακλαστικός βλεφαρόσπασμος
- Ερεθισμός της επιφάνειας του ματιού: σοβαρή ξηροφθαλμία, βλεφαρίτιδα, βλεφαρίδες που τρίβονται στο μάτι, εντρόπιο, ξένο σώμα, κερατίτιδα ή φλεγμονή μέσα στο μάτι. Εδώ το σφίξιμο είναι αμυντική αντίδραση και υποχωρεί όταν θεραπευτεί η αιτία
- Φάρμακα: κυρίως τα αντιψυχωσικά και ορισμένα αντιεμετικά μετά από μακροχρόνια χρήση, καθώς και φάρμακα για τη νόσο του Πάρκινσον
- Νευρολογικά νοσήματα: νόσος του Πάρκινσον και συγγενή σύνδρομα, σπανιότερα βλάβες στο εγκεφαλικό στέλεχος
Πώς ξεκινά και πώς εξελίσσεται
Η έναρξη είναι σχεδόν πάντα σταδιακή. Στην αρχή ο ασθενής παρατηρεί ότι ανοιγοκλείνει τα μάτια πιο συχνά, ότι το φως τον ενοχλεί και ότι τα μάτια του «τσούζουν» ή «κουράζονται». Στο στάδιο αυτό η εικόνα μοιάζει πολύ με ξηροφθαλμία, και πράγματι οι δύο καταστάσεις συχνά συνυπάρχουν. Μέσα σε μήνες ή λίγα χρόνια, το συχνό ανοιγόκλειμα γίνεται σφίξιμο, και το σφίξιμο παρατεταμένος σπασμός. Στους περισσότερους η κατάσταση επιδεινώνεται τα πρώτα χρόνια και μετά σταθεροποιείται. Σε περίπου 1 στους 10 υπάρχει αυθόρμητη ύφεση, συνήθως μέσα στην πρώτη πενταετία, που όμως μπορεί να μην είναι μόνιμη.
Συμπτώματα
- πολύ συχνό ανοιγόκλειμα
- ακούσιο, δυνατό σφίξιμο και των δύο ματιών, που διαρκεί από δευτερόλεπτα έως λεπτά
- δυσκολία να ανοίξουν τα μάτια μετά τον σπασμό
- έντονη ενόχληση στο φως
- αίσθημα ξηρότητας, καύσου ή άμμου
- συσπάσεις στα φρύδια και στο μέτωπο, και σε ορισμένους στο κάτω μέρος του προσώπου, στη γνάθο ή στον λαιμό
- με τα χρόνια, χαλάρωση του δέρματος των βλεφάρων και πτώση των φρυδιών από τις συνεχείς συσπάσεις
Τι τον χειροτερεύει και τι τον ανακουφίζει
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα της πάθησης είναι ότι αλλάζει πολύ ανάλογα με τις συνθήκες. Οι σπασμοί δυναμώνουν με το έντονο φως, ιδίως το ηλιακό και τους προβολείς των αυτοκινήτων τη νύχτα, με τον αέρα, την κούραση, το στρες, το διάβασμα, την τηλεόραση, την οδήγηση και το περπάτημα σε κόσμο. Υποχωρούν ή εξαφανίζονται στον ύπνο, στη χαλάρωση και όταν ο ασθενής συγκεντρώνεται σε κάτι άλλο.
Πολλοί ασθενείς ανακαλύπτουν μόνοι τους μικρά «κόλπα» που σταματούν προσωρινά τον σπασμό: αγγίζουν το φρύδι ή τον κρόταφο, τραβούν ελαφρά το βλέφαρο, μιλούν, τραγουδούν, σφυρίζουν, μασούν τσίχλα ή χασμουριούνται. Τα αισθητικά αυτά τεχνάσματα είναι τυπικά των δυστονιών και βοηθούν στη διάγνωση. Εξηγούν επίσης γιατί στο ιατρείο, όπου ο ασθενής μιλά και συγκεντρώνεται, ο σπασμός μπορεί να είναι πολύ ηπιότερος απ’ ό,τι στο σπίτι, κάτι που δεν σημαίνει ότι τον φαντάζεται.
Βλεφαρόσπασμος ή κάτι άλλο;
Δεν είναι κάθε σύσπαση του βλεφάρου βλεφαρόσπασμος, και η διάκριση έχει μεγάλη πρακτική σημασία.
| Κατάσταση | Τι βλέπουμε | Ένα ή δύο μάτια | Πορεία |
|---|---|---|---|
| Μυοκυμία βλεφάρου («πέταγμα») | Λεπτό τρεμούλιασμα σε ένα σημείο του βλεφάρου, χωρίς να κλείνει το μάτι | Ένα | Περνά μόνη της σε ημέρες ή εβδομάδες |
| Βλεφαρόσπασμος | Δυνατό, παρατεταμένο κλείσιμο των βλεφάρων | Και τα δύο, ταυτόχρονα | Χρόνιος, ελέγχεται με θεραπεία |
| Ημιπροσωπικός σπασμός | Συσπάσεις στο βλέφαρο που επεκτείνονται στο μάγουλο και τη γωνία του στόματος | Μία πλευρά του προσώπου | Χρόνιος, συνεχίζεται και στον ύπνο |
| Τικ | Γρήγορες, στερεότυπες κινήσεις που μπορούν να κατασταλούν για λίγο | Ποικίλλει | Συχνά στην παιδική ηλικία, συνήθως υποχωρούν |
| Αντανακλαστικό σφίξιμο | Κλείσιμο από πόνο ή ερεθισμό, με κόκκινο μάτι | Συνήθως ένα | Περνά όταν θεραπευτεί η αιτία |
Η μυοκυμία είναι αυτό που εννοούν οι περισσότεροι όταν λένε ότι «παίζει το μάτι μου». Συνδέεται με την κούραση, την αϋπνία, το άγχος και την καφεΐνη, είναι εντελώς αθώα και δεν εξελίσσεται σε βλεφαρόσπασμο. Αναλυτικά θα τη βρείτε στο άρθρο για το πέταγμα ματιού και βλεφάρου.
Ο ημιπροσωπικός σπασμός αξίζει ιδιαίτερη αναφορά. Αφορά μόνο τη μία πλευρά, ξεκινά από το βλέφαρο και σε μήνες ή χρόνια κατεβαίνει στο μάγουλο και στο στόμα. Οφείλεται συνήθως σε ένα αγγείο που ακουμπά και ερεθίζει το προσωπικό νεύρο στο σημείο όπου βγαίνει από τον εγκέφαλο. Γι’ αυτό σε κάθε σπασμό που αφορά μόνο τη μία πλευρά ζητείται μαγνητική τομογραφία.
Υπάρχει τέλος μια κατάσταση που μοιάζει με βλεφαρόσπασμο χωρίς να είναι: η απραξία διάνοιξης των βλεφάρων. Τα βλέφαρα δεν σφίγγουν, απλώς δεν ανοίγουν, σαν να έχει «κολλήσει» η εντολή. Ο ασθενής σηκώνει τα φρύδια και προσπαθεί, χωρίς αποτέλεσμα, για μερικά δευτερόλεπτα. Μπορεί να συνυπάρχει με τον βλεφαρόσπασμο και εξηγεί γιατί ορισμένοι δεν ανταποκρίνονται πλήρως στη συνηθισμένη θεραπεία.
Διάγνωση
Η διάγνωση είναι κλινική. Δεν υπάρχει εξέταση αίματος ή απεικόνιση που να την επιβεβαιώνει. Βασίζεται στο ιστορικό και στην παρατήρηση των σπασμών, και ο οφθαλμίατρος είναι συχνά ο πρώτος γιατρός που τη θέτει. Στην εξέταση:
- παρατηρούμε τον ρυθμό του βλεφαρισμού και τη μορφή των σπασμών σε ηρεμία, στην ομιλία και σε έντονο φως. Ένα βίντεο από το κινητό, τραβηγμένο στο σπίτι σε μια κακή στιγμή, βοηθά πολύ
- ελέγχουμε προσεκτικά την επιφάνεια του ματιού στη σχισμοειδή λυχνία, με χρωστική και μέτρηση των δακρύων, για ξηροφθαλμία, βλεφαρίτιδα, βλεφαρίδες που τρίβονται ή άλλη αιτία ερεθισμού
- αξιολογούμε τη θέση των βλεφάρων και των φρυδιών
- εξετάζουμε αν οι συσπάσεις αφορούν και άλλους μυς του προσώπου, και αν υπάρχει ασυμμετρία
- ρωτάμε αναλυτικά για φάρμακα, τωρινά και παλαιότερα
Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και νευρολογική εκτίμηση ζητούνται όταν ο σπασμός είναι μονόπλευρος, όταν ξεκίνησε σε νεαρή ηλικία, όταν εγκαταστάθηκε απότομα ή όταν συνυπάρχουν άλλα νευρολογικά σημεία, όπως τρόμος, δυσκαμψία, αστάθεια ή διαταραχή της ομιλίας.
Θεραπεία
Ο βλεφαρόσπασμος δεν θεραπεύεται οριστικά, όμως στη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών ελέγχεται σε βαθμό που επιτρέπει φυσιολογική ζωή. Η αντιμετώπιση έχει τρία σκέλη: τη βοτουλινική τοξίνη, τη φροντίδα της επιφάνειας του ματιού και την προσαρμογή των συνθηκών που προκαλούν τους σπασμούς.
Ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης
Είναι η θεραπεία εκλογής εδώ και περισσότερα από τριάντα χρόνια. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο βλεφαρόσπασμος ήταν μία από τις πρώτες ιατρικές ενδείξεις της βοτουλινικής τοξίνης, πολύ πριν αυτή γίνει γνωστή για την αισθητική της χρήση. Η τοξίνη εμποδίζει προσωρινά τη μετάδοση της εντολής από το νεύρο στον μυ, και έτσι ο κυκλικός μυς χαλαρώνει.
Η εφαρμογή γίνεται στο ιατρείο και διαρκεί λίγα λεπτά. Με πολύ λεπτή βελόνα γίνονται μικρές ενέσεις κάτω από το δέρμα, σε 4 έως 8 σημεία γύρω από κάθε μάτι, στα βλέφαρα, στην εξωτερική γωνία και, αν χρειάζεται, ανάμεσα στα φρύδια. Το τσίμπημα είναι σύντομο και ανεκτό. Δεν χρειάζεται αναισθησία ούτε ανάρρωση, και επιστρέφετε αμέσως στις δραστηριότητές σας.
- η δράση αρχίζει σε 2 έως 5 ημέρες και κορυφώνεται σε 1 με 2 εβδομάδες
- διαρκεί κατά μέσο όρο 3 μήνες, με διακύμανση από 2 έως 4
- περίπου 9 στους 10 ασθενείς έχουν σημαντική βελτίωση
- οι ενέσεις επαναλαμβάνονται όταν οι σπασμοί αρχίσουν να επανέρχονται, και η αποτελεσματικότητα διατηρείται για δεκαετίες
- η δόση και τα σημεία προσαρμόζονται από συνεδρία σε συνεδρία, ανάλογα με το πώς ανταποκριθήκατε την προηγούμενη φορά. Η πρώτη συνεδρία είναι συνήθως πιο συντηρητική
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι τοπικές και πάντα παροδικές, αφού η δράση του φαρμάκου εξαντλείται:
- Πτώση του άνω βλεφάρου για 2 με 4 εβδομάδες, αν το φάρμακο διαχυθεί στον μυ που το ανυψώνει. Συμβαίνει σε μικρό ποσοστό των συνεδριών
- Ατελές κλείσιμο του ματιού και ξηρότητα, που αντιμετωπίζονται με τεχνητά δάκρυα και αλοιφή το βράδυ
- Δάκρυσμα, αν το κάτω βλέφαρο χαλαρώσει
- Μικρή μελανιά στο σημείο της ένεσης
- Διπλωπία, σπάνια, για λίγες εβδομάδες
Για να μειωθεί η διάχυση, τις πρώτες ώρες μετά τη συνεδρία δεν τρίβετε την περιοχή, δεν ξαπλώνετε και αποφεύγετε την έντονη άσκηση.
Φροντίδα της επιφάνειας του ματιού
Η ξηροφθαλμία και η βλεφαρίτιδα τροφοδοτούν τους σπασμούς, και οι σπασμοί με τη σειρά τους διαταράσσουν τα δάκρυα. Η θεραπεία τους δεν αρκεί από μόνη της στον πρωτοπαθή βλεφαρόσπασμο, αλλά μειώνει την ένταση των συμπτωμάτων και βελτιώνει την ανταπόκριση στις ενέσεις. Περιλαμβάνει τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά, υγιεινή των βλεφάρων με ζεστές κομπρέσες και, όπου χρειάζεται, αντιφλεγμονώδη αγωγή ή βύσματα στα δακρυϊκά σημεία.
Γυαλιά με ειδική απόχρωση
Η φωτοφοβία είναι για πολλούς ασθενείς το πιο ενοχλητικό σύμπτωμα. Φακοί με ροζ απόχρωση που φιλτράρει συγκεκριμένα μήκη κύματος του γαλαζοπράσινου φωτός έχουν δείξει σε μελέτες ότι μειώνουν τη συχνότητα του βλεφαρισμού και την ένταση των σπασμών, και μπορούν να φορεθούν και σε εσωτερικούς χώρους. Έξω βοηθούν τα σκούρα γυαλιά ηλίου που κλείνουν στα πλάγια και το καπέλο με γείσο. Η συνεχής χρήση πολύ σκούρων γυαλιών μέσα στο σπίτι δεν συνιστάται, γιατί τα μάτια προσαρμόζονται στο σκοτάδι και η ευαισθησία στο φως μεγαλώνει.
Φάρμακα από το στόμα
Έχουν δοκιμαστεί διάφορα φάρμακα που δρουν στο νευρικό σύστημα, όπως μυοχαλαρωτικά, αγχολυτικά και αντιχολινεργικά. Η βοήθεια που προσφέρουν είναι μέτρια και ασταθής, και συχνά προκαλούν υπνηλία, ζάλη ή ξηροστομία, ιδίως στους ηλικιωμένους. Χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά, σε συνεργασία με νευρολόγο, όταν οι ενέσεις δεν αρκούν ή όταν η δυστονία αφορά και άλλους μυς.
Χειρουργική αντιμετώπιση
Προορίζεται για τους λίγους ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στη βοτουλινική τοξίνη. Η βασική επέμβαση είναι η μερική αφαίρεση του κυκλικού μυός των βλεφάρων, που συχνά συνδυάζεται με διόρθωση της βλεφαρόπτωσης, του περιττού δέρματος και της πτώσης των φρυδιών που έχουν δημιουργήσει τα χρόνια των σπασμών. Μετά την επέμβαση οι περισσότεροι εξακολουθούν να χρειάζονται ενέσεις, αλλά σε μικρότερες δόσεις και με καλύτερο αποτέλεσμα. Στην απραξία διάνοιξης βοηθά η ανάρτηση των βλεφάρων από τον μυ του μετώπου.
Τι να περιμένετε στην πρώτη επίσκεψη
Η πρώτη επίσκεψη διαρκεί περισσότερο από μια συνηθισμένη εξέταση, γιατί το ιστορικό είναι το σημαντικότερο εργαλείο. Βοηθά να έχετε σημειώσει πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματα, σε ποιες συνθήκες χειροτερεύουν, τι τα ανακουφίζει και ποια φάρμακα παίρνετε ή παίρνατε τα τελευταία χρόνια. Φέρτε, αν έχετε, ένα σύντομο βίντεο από το κινητό και τυχόν προηγούμενες εξετάσεις. Αν επιβεβαιωθεί η διάγνωση και αποφασίσετε να ξεκινήσετε ενέσεις, η πρώτη συνεδρία μπορεί συχνά να γίνει την ίδια ημέρα. Ο επανέλεγχος προγραμματίζεται σε 2 με 3 εβδομάδες, όταν η δράση είναι στο μέγιστο, ώστε να αξιολογηθεί το αποτέλεσμα και να ρυθμιστεί η δόση για την επόμενη φορά.
Ζώντας με τον βλεφαρόσπασμο
Η πάθηση επηρεάζει πολύ περισσότερα από τα μάτια. Οι ασθενείς περιγράφουν ότι αποφεύγουν να βγουν, ότι φοβούνται να διασχίσουν τον δρόμο, ότι οι άλλοι τους θεωρούν νευρικούς ή ότι «κάνουν νοήματα». Η κοινωνική απομόνωση, το άγχος και η κατάθλιψη είναι συχνά και αξίζουν προσοχή όσο και οι σπασμοί. Μερικές πρακτικές συμβουλές:
- Οδήγηση: αν οι σπασμοί κλείνουν τα μάτια σας έστω και για ένα δευτερόλεπτο, μην οδηγείτε μέχρι να ελεγχθούν με τη θεραπεία. Συζητήστε το ανοιχτά με τον γιατρό σας
- Προγραμματίστε τις ενέσεις πριν εξασθενήσει εντελώς η δράση της προηγούμενης, ώστε να μην περνάτε εβδομάδες με έντονα συμπτώματα. Ένα ημερολόγιο με την ημέρα που άρχισαν να επανέρχονται οι σπασμοί βοηθά να βρεθεί το σωστό διάστημα
- Ύπνος και ρυθμός: η κούραση είναι από τους ισχυρότερους εκλυτικούς παράγοντες
- Φωτισμός στο σπίτι: προτιμήστε έμμεσο, ζεστό φως και μειώστε τη φωτεινότητα στις οθόνες
- Χρησιμοποιήστε τα τεχνάσματα που σας βοηθούν, όπως το άγγιγμα στο φρύδι ή η τσίχλα, χωρίς ντροπή
- Ενημερώστε τους γύρω σας. Όταν η οικογένεια και οι συνάδελφοι γνωρίζουν ότι πρόκειται για νευρολογική πάθηση και όχι για νευρικότητα, η καθημερινότητα γίνεται ευκολότερη
- Ζητήστε ψυχολογική υποστήριξη αν η διάθεσή σας έχει επηρεαστεί. Το στρες δεν προκαλεί τον βλεφαρόσπασμο, αλλά τον επιδεινώνει αισθητά
Πότε να κλείσετε ραντεβού
Εξεταστείτε αν ανοιγοκλείνετε τα μάτια πολύ συχνότερα απ’ ό,τι παλιά, αν τα βλέφαρά σας σφίγγουν χωρίς να το θέλετε, αν δυσκολεύεστε να κρατήσετε τα μάτια ανοιχτά στο φως ή αν ένα «πέταγμα» στο βλέφαρο κρατά πάνω από τρεις εβδομάδες. Ζητήστε εξέταση πιο σύντομα αν οι συσπάσεις αφορούν τη μία πλευρά του προσώπου και φτάνουν στο μάγουλο ή στο στόμα, ή αν συνοδεύονται από πτώση βλεφάρου, διπλωπία ή αδυναμία. Στο ιατρείο στο Νέο Ψυχικό ελέγχουμε πρώτα την επιφάνεια του ματιού, που είναι η συχνότερη θεραπεύσιμη αιτία, και σχεδιάζουμε μαζί σας τα επόμενα βήματα. Τηλέφωνο 210 677 0007 ή φόρμα επικοινωνίας.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι το ίδιο ο βλεφαρόσπασμος με το πέταγμα του ματιού;
Όχι. Το πέταγμα, ή μυοκυμία, είναι ένα λεπτό τρεμούλιασμα σε ένα βλέφαρο που οφείλεται σε κούραση, άγχος ή καφεΐνη και περνά μόνο του. Ο βλεφαρόσπασμος είναι δυνατό, ακούσιο κλείσιμο και των δύο ματιών, χρόνιος, και χρειάζεται θεραπεία. Η μυοκυμία δεν εξελίσσεται σε βλεφαρόσπασμο.
Θεραπεύεται οριστικά ο βλεφαρόσπασμος;
Προς το παρόν δεν υπάρχει οριστική θεραπεία. Οι ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης όμως ελέγχουν τους σπασμούς σε περίπου 9 στους 10 ασθενείς και επιτρέπουν φυσιολογική καθημερινότητα. Σε ένα μικρό ποσοστό η πάθηση υποχωρεί αυθόρμητα τα πρώτα χρόνια.
Κάθε πότε χρειάζονται οι ενέσεις;
Η δράση διαρκεί κατά μέσο όρο 3 μήνες, με διακύμανση από 2 έως 4 ανάλογα με τον ασθενή. Οι ενέσεις επαναλαμβάνονται όταν οι σπασμοί αρχίσουν να επανέρχονται. Η αποτελεσματικότητα διατηρείται ακόμη και μετά από πολλά χρόνια θεραπείας.
Είναι ασφαλής η βοτουλινική τοξίνη στα βλέφαρα;
Ναι, χρησιμοποιείται για τον βλεφαρόσπασμο εδώ και δεκαετίες. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως παροδική πτώση του βλεφάρου, ξηρότητα ή μικρή μελανιά, είναι τοπικές και υποχωρούν πλήρως σε λίγες εβδομάδες, καθώς εξασθενεί η δράση του φαρμάκου.
Οφείλεται ο βλεφαρόσπασμος στο άγχος;
Όχι. Είναι νευρολογική διαταραχή της κίνησης και όχι ψυχολογική πάθηση. Το άγχος και η κούραση επιδεινώνουν τους σπασμούς, όπως και το έντονο φως, αλλά δεν τους προκαλούν. Γι’ αυτό η ηρεμία μόνη της δεν αρκεί για να υποχωρήσουν.
Μπορεί να με τυφλώσει;
Δεν βλάπτει τα μάτια ούτε την όραση. Στις σοβαρές μορφές όμως τα βλέφαρα μένουν κλειστά τόσο συχνά, που ο ασθενής δεν μπορεί πρακτικά να δει, να διαβάσει ή να οδηγήσει. Με τη θεραπεία, η λειτουργικότητα αυτή αποκαθίσταται στους περισσότερους.
Ο σπασμός μου είναι μόνο στη μία πλευρά του προσώπου. Τι σημαίνει;
Πιθανότατα δεν πρόκειται για βλεφαρόσπασμο αλλά για ημιπροσωπικό σπασμό, που οφείλεται συνήθως σε αγγείο που ερεθίζει το προσωπικό νεύρο. Χρειάζεται μαγνητική τομογραφία και νευρολογική εκτίμηση. Αντιμετωπίζεται κι αυτός με βοτουλινική τοξίνη ή, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, χειρουργικά.
Ιατρικός έλεγχος: Δρ. Βασίλειος Σκουτέρης MD, FEBO