Πέταγμα ματιού: αιτίες, από μαγνήσιο έως στρες

Γράφει ο Βασίλειος Σκουτέρης MD, FEBO, Χειρουργός Οφθαλμίατρος

Περιεχόμενα σελίδας

Τι είναι το πέταγμα του βλεφάρου
Οι συχνότερες αιτίες για το πέταγμα του ματιού
Πεταρίζει το αριστερό ή το δεξί μάτι: τι σημαίνει;
Τι μπορείτε να κάνετε για να σταματήσει
Πότε το πέταγμα του ματιού χρειάζεται οφθαλμίατρο
Βλεφαρόσπασμος και ημιπροσωπικός σπασμός: οι σοβαρότερες μορφές
Τι γίνεται στην εξέταση
Συχνές Ερωτήσεις

Το πέταγμα του ματιού, ή πιο σωστά του βλεφάρου, είναι μια μικρή, ακούσια σύσπαση του μυός που κλείνει το βλέφαρο. Συνήθως αφορά το κάτω βλέφαρο του ενός ματιού, διαρκεί από λίγα δευτερόλεπτα έως λίγα λεπτά και επανέρχεται για μέρες ή εβδομάδες. Στη συντριπτική πλειονότητα είναι αθώο και σχετίζεται με στρες, κούραση, καφεΐνη ή ξηρότητα στα μάτια. Παρακάτω θα δείτε αναλυτικά όλες τις αιτίες, από το μαγνήσιο μέχρι τις οθόνες, τι μπορείτε να κάνετε και πότε χρειάζεται εξέταση από οφθαλμίατρο.

Τι είναι το πέταγμα του βλεφάρου

Ο ιατρικός όρος είναι μυοκυμία βλεφάρου. Πρόκειται για μικρές, ρυθμικές συσπάσεις σε λίγες ίνες του σφιγκτήρα μυός των βλεφάρων, του μυός που κλείνει το μάτι. Ο ίδιος τις νιώθει έντονα, σαν «τρεμούλιασμα» ή «χτυποκάρδι» στο βλέφαρο, όμως συνήθως είναι τόσο μικρές που οι άλλοι δεν τις βλέπουν καν, ακόμη κι αν κοιτάξουν από κοντά.

Η μυοκυμία δεν είναι πάθηση του ματιού και δεν επηρεάζει την όραση. Είναι ένα σημάδι ότι οι νευρικές απολήξεις που ελέγχουν τον μυ είναι «ερεθισμένες» ή υπερδιεγερμένες. Γι’ αυτό εμφανίζεται συχνότερα σε περιόδους με πίεση, λίγο ύπνο ή πολλή καφεΐνη, και φεύγει μόνη της όταν αλλάξουν αυτές οι συνθήκες.

Οι συχνότερες αιτίες για το πέταγμα του ματιού

1. Στρες και άγχος

Είναι η πιο συχνή αιτία. Σε περιόδους έντονης πίεσης, πριν από εξετάσεις, σε φορτωμένες εβδομάδες στη δουλειά ή σε προσωπικές δυσκολίες, το νευρικό σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης εγρήγορσης. Οι ορμόνες του στρες κάνουν τα νεύρα και τους μυς πιο ευερέθιστους, και το βλέφαρο είναι από τα πρώτα σημεία που το δείχνουν. Πολλοί παρατηρούν ότι το πέταγμα εμφανίζεται ακριβώς τις μέρες που είναι πιο πιεσμένοι και σταματά στις διακοπές.

2. Κούραση και έλλειψη ύπνου

Ο λίγος ή ο κακός ύπνος πηγαίνει συχνά χέρι χέρι με το στρες και έχει την ίδια επίδραση. Μετά από μερικά βράδια με λίγες ώρες ύπνου, το βλέφαρο αρχίζει να πεταρίζει, ειδικά το απόγευμα και το βράδυ. Η αναπλήρωση του ύπνου είναι συχνά αρκετή για να σταματήσει.

3. Καφεΐνη

Ο καφές, το τσάι, τα αναψυκτικά τύπου κόλα και τα ενεργειακά ποτά περιέχουν καφεΐνη, που διεγείρει το νευρικό σύστημα. Σε μεγάλες ποσότητες ή σε άτομα ευαίσθητα, μπορεί να προκαλέσει πέταγμα στο μάτι. Αν πίνετε πολλούς καφέδες για να αντέξετε την κούραση, οι δύο αιτίες αθροίζονται.

4. Αλκοόλ και κάπνισμα

Το αλκοόλ, ιδίως σε ποσότητες ή το επόμενο πρωί, και η νικοτίνη επηρεάζουν επίσης τη διεγερσιμότητα των νεύρων. Σε κάποιους ανθρώπους, ένα βράδυ με αρκετό ποτό αρκεί για να εμφανιστεί πέταγμα την επόμενη μέρα.

5. Οθόνες και κόπωση των ματιών

Ώρες μπροστά στον υπολογιστή και στο κινητό κουράζουν τα μάτια με δύο τρόπους. Πρώτον, οι μύες που εστιάζουν στο κοντινό δουλεύουν χωρίς διάλειμμα. Δεύτερον, όταν κοιτάζουμε μια οθόνη ανοιγοκλείνουμε τα μάτια πολύ λιγότερο, με αποτέλεσμα να ξηραίνονται. Η ψηφιακή κόπωση συχνά συνοδεύεται από κάψιμο, θόλωση στο τέλος της μέρας και πέταγμα του βλεφάρου.

6. Ξηροφθαλμία

Όταν η επιφάνεια του ματιού δεν έχει αρκετό ή σωστής ποιότητας δάκρυ, ερεθίζεται. Ο ερεθισμός στέλνει συνεχώς σήματα στο νευρικό σύστημα και μπορεί να πυροδοτήσει συσπάσεις στο βλέφαρο. Η ξηροφθαλμία είναι πολύ συχνή σε όσους δουλεύουν σε οθόνες, φορούν φακούς επαφής, ζουν σε κλιματιζόμενους χώρους ή είναι άνω των 50. Αν το πέταγμα συνοδεύεται από τσούξιμο, αίσθηση άμμου ή κοκκίνισμα, η ξηρότητα είναι πιθανός ένοχος.

7. Έλλειψη μαγνησίου: μύθος ή αλήθεια;

Το μαγνήσιο είναι απαραίτητο για τη σωστή λειτουργία των νεύρων και των μυών. Όταν τα επίπεδά του είναι πραγματικά χαμηλά, μπορεί να εμφανιστούν κράμπες, μυϊκές συσπάσεις και τρέμουλο, σε διάφορα σημεία του σώματος και όχι μόνο στο βλέφαρο. Γι’ αυτό η σύνδεση του μαγνησίου με το πέταγμα του ματιού είναι λογική.

Η αλήθεια όμως είναι ότι η σοβαρή έλλειψη μαγνησίου δεν είναι συχνή σε υγιείς ανθρώπους με ποικίλη διατροφή, και οι επιστημονικές μελέτες που συνδέουν άμεσα το μαγνήσιο με τη μυοκυμία του βλεφάρου είναι περιορισμένες. Πιο πιθανή είναι η έλλειψη σε άτομα με μονότονη διατροφή, υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, χρόνια διάρροια, ή που παίρνουν ορισμένα διουρητικά ή φάρμακα για το στομάχι για μεγάλο διάστημα.

Τροφές πλούσιες σε μαγνήσιο είναι τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, οι ξηροί καρποί, τα όσπρια, τα δημητριακά ολικής άλεσης και η μαύρη σοκολάτα. Αν σκέφτεστε να πάρετε συμπλήρωμα, συζητήστε το πρώτα με τον γιατρό σας, ειδικά αν έχετε πρόβλημα με τα νεφρά ή παίρνετε άλλα φάρμακα.

8. Αλλεργίες

Στην αλλεργική επιπεφυκίτιδα, η φαγούρα και το τρίψιμο των ματιών απελευθερώνουν ουσίες όπως η ισταμίνη, που ερεθίζουν τους ιστούς γύρω από το μάτι. Το τρίψιμο από μόνο του ερεθίζει επίσης το βλέφαρο. Δεν είναι σπάνιο το πέταγμα να εμφανίζεται την άνοιξη μαζί με την αλλεργία.

9. Αδιόρθωτος βαθμός στα μάτια

Ένας μικρός αστιγματισμός ή υπερμετρωπία που δεν έχει διορθωθεί, ή γυαλιά που δεν αντιστοιχούν πια στον βαθμό σας, κάνουν τα μάτια να προσπαθούν περισσότερο για να δουν καθαρά. Η συνεχής αυτή προσπάθεια μπορεί να εκδηλωθεί με πονοκέφαλο, κούραση και πέταγμα. Μετά τα 40, η αρχόμενη πρεσβυωπία είναι μια συχνή αιτία. Ένας οφθαλμολογικός έλεγχος λύνει γρήγορα το ερώτημα.

10. Ερεθισμός του βλεφάρου

Η βλεφαρίτιδα, ένα κριθαράκι που ξεκινά, μια βλεφαρίδα που γυρίζει προς το μάτι ή ένα μικρό ξένο σώμα κάτω από το βλέφαρο μπορεί να ερεθίζουν τον μυ και να προκαλούν συσπάσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις συνήθως υπάρχουν και άλλα συμπτώματα, όπως κοκκίνισμα, ευαισθησία ή αίσθημα ξένου σώματος.

Και κάποια φάρμακα

Σπανιότερα, ορισμένα φάρμακα που επιδρούν στο νευρικό σύστημα μπορεί να προκαλέσουν μυϊκές συσπάσεις. Αν το πέταγμα ξεκίνησε μετά από μια αλλαγή στη φαρμακευτική σας αγωγή, αναφέρετέ το στον γιατρό που τη συνταγογράφησε. Μη σταματήσετε κανένα φάρμακο χωρίς να τον συμβουλευτείτε.

Πεταρίζει το μάτι σας εδώ και εβδομάδες;

Αν το πέταγμα επιμένει ή συνοδεύεται από κοκκίνισμα και ξηρότητα, ο Δρ. Σκουτέρης θα βρει την αιτία και θα προτείνει λύση.

Κλήση 210 677 0007 Κλείστε ραντεβού

Πεταρίζει το αριστερό ή το δεξί μάτι: τι σημαίνει;

Στη λαϊκή παράδοση υπάρχουν πολλές ερμηνείες: ότι το δεξί μάτι που πεταρίζει προμηνύει χαρά και το αριστερό λύπη, ή ότι κάποιος μας σκέφτεται. Από ιατρική άποψη, η πλευρά δεν έχει καμία σημασία. Το πέταγμα μπορεί να εμφανιστεί στο αριστερό ή στο δεξί μάτι, στο πάνω ή στο κάτω βλέφαρο, και οι αιτίες είναι ίδιες. Συνήθως αφορά ένα μάτι κάθε φορά και μερικές φορές «αλλάζει» πλευρά από επεισόδιο σε επεισόδιο.

Εκείνο που έχει σημασία δεν είναι η πλευρά, αλλά το αν το πέταγμα μένει περιορισμένο στο βλέφαρο, πόσο διαρκεί και αν συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα.

Τι μπορείτε να κάνετε για να σταματήσει

Επειδή οι αιτίες είναι συνήθως καθημερινές, και η λύση ξεκινά από εκεί. Δοκιμάστε για δύο με τρεις εβδομάδες:

Κοιμηθείτε περισσότερο: Στοχεύστε σε 7 με 8 ώρες ύπνου, με σταθερό ωράριο.
Μειώστε την καφεΐνη: Περιορίστε τον καφέ σε ένα ή δύο φλιτζάνια την ημέρα και αποφύγετε τα ενεργειακά ποτά.
Διαχειριστείτε το στρες: Περπάτημα, άσκηση, αναπνοές, λίγος χρόνος χωρίς οθόνες το βράδυ.
Κάντε διαλείμματα από την οθόνη: Με τον κανόνα 20-20-20, κάθε 20 λεπτά κοιτάξτε κάτι σε απόσταση 6 μέτρων για 20 δευτερόλεπτα.
Ενυδατώστε τα μάτια: Τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά, λίγες φορές την ημέρα, βοηθούν αν υπάρχει ξηρότητα.
Ζεστές κομπρέσες: Ένα ζεστό, υγρό πανάκι στα κλειστά μάτια για 5 με 10 λεπτά χαλαρώνει τον μυ και βοηθά αν υπάρχει βλεφαρίτιδα.
Απαλό μασάζ: Ήπιες κυκλικές κινήσεις με τα δάχτυλα πάνω στο κλειστό βλέφαρο μπορεί να ανακουφίσουν τη στιγμή του πεταρίσματος.
Προσέξτε τη διατροφή: Ποικίλη διατροφή με λαχανικά, όσπρια και ξηρούς καρπούς, και επαρκές νερό μέσα στη μέρα.

Στους περισσότερους ανθρώπους, με αυτές τις αλλαγές το πέταγμα υποχωρεί μέσα σε λίγες μέρες έως λίγες εβδομάδες.

Πότε το πέταγμα του ματιού χρειάζεται οφθαλμίατρο

Αν και σπάνια, το πέταγμα μπορεί να είναι σημάδι μιας κατάστασης που χρειάζεται διάγνωση και θεραπεία. Κλείστε ραντεβού αν:

Το πέταγμα διαρκεί περισσότερο από δύο με τρεις εβδομάδες, παρά τις αλλαγές στον τρόπο ζωής
Το βλέφαρο κλείνει εντελώς σε κάθε σύσπαση ή δυσκολεύεστε να ανοίξετε το μάτι
Οι συσπάσεις απλώνονται σε άλλα σημεία του προσώπου, όπως στο μάγουλο ή στη γωνία του στόματος
Συμβαίνει ταυτόχρονα και στα δύο μάτια, με έντονο ανοιγοκλείσιμο
Το μάτι είναι κόκκινο, πρησμένο, πονάει ή έχει έκκριμα
Το πάνω βλέφαρο έχει πέσει ή η όραση έχει αλλάξει

Χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση αν εμφανιστεί αδυναμία ή «πέσιμο» στη μία πλευρά του προσώπου, διπλή όραση, δυσκολία στην ομιλία ή μούδιασμα. Αυτά δεν είναι συμπτώματα απλού πεταρίσματος.

Βλεφαρόσπασμος και ημιπροσωπικός σπασμός: οι σοβαρότερες μορφές

Δύο καταστάσεις ξεχωρίζουν από την αθώα μυοκυμία και χρειάζονται θεραπεία.

Καλοήθης ιδιοπαθής βλεφαρόσπασμος

Εμφανίζεται συνήθως μετά τα 50 και αφορά και τα δύο μάτια. Ξεκινά με αυξημένο ανοιγοκλείσιμο και ευαισθησία στο φως, και με τον καιρό τα βλέφαρα κλείνουν σφιχτά και ακούσια, για δευτερόλεπτα ή και περισσότερο. Σε προχωρημένο στάδιο δυσκολεύει την ανάγνωση, την οδήγηση και την καθημερινότητα. Συχνά συνυπάρχει με ξηροφθαλμία, που τον επιδεινώνει.

Ημιπροσωπικός σπασμός

Αφορά τη μία πλευρά του προσώπου. Ξεκινά συνήθως από το κάτω βλέφαρο και σταδιακά απλώνεται στο μάγουλο και στη γωνία του στόματος. Οι συσπάσεις συνεχίζουν συχνά και στον ύπνο. Συνήθως οφείλεται σε πίεση του νεύρου του προσώπου από ένα αγγείο, και ο γιατρός μπορεί να ζητήσει μαγνητική τομογραφία για να αποκλείσει άλλες αιτίες.

Και στις δύο περιπτώσεις, η θεραπεία εκλογής είναι οι ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης σε συγκεκριμένα σημεία γύρω από το μάτι. Χαλαρώνουν τον μυ και οι συσπάσεις μειώνονται σημαντικά για τρεις με τέσσερις μήνες, οπότε η θεραπεία επαναλαμβάνεται. Περισσότερα για τη διαδικασία θα βρείτε στη σελίδα για τις ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης, που χρησιμοποιούνται τόσο αισθητικά όσο και για ιατρικούς λόγους.

Διαβάστε επίσηςΓιατί δακρύζει το μάτι; Αιτίες και αντιμετώπιση

Τι γίνεται στην εξέταση

Στο ιατρείο, ο οφθαλμίατρος θα σας ρωτήσει πότε ξεκίνησε το πέταγμα, πόσο συχνά εμφανίζεται, αν αφορά μόνο το βλέφαρο και τι άλλαξε στην καθημερινότητά σας. Θα παρατηρήσει τις συσπάσεις και θα εξετάσει με τη σχισμοειδή λυχνία την επιφάνεια του ματιού, τα βλέφαρα και το δάκρυ, για ξηροφθαλμία, βλεφαρίτιδα ή άλλο ερεθισμό. Θα ελέγξει επίσης την όραση και τον βαθμό σας. Στις περισσότερες περιπτώσεις η εξέταση καθησυχάζει και δίνει συγκεκριμένες οδηγίες. Αν υπάρχουν ενδείξεις για βλεφαρόσπασμο ή ημιπροσωπικό σπασμό, σχεδιάζεται η κατάλληλη θεραπεία ή παραπομπή σε νευρολόγο.

Αν το πέταγμα στο μάτι σας δεν περνά ή σας ανησυχεί, καλέστε στο 210 677 0007 για ραντεβού στο ιατρείο μας στο Νέο Ψυχικό.

Συχνές Ερωτήσεις

Είναι επικίνδυνο όταν πεταρίζει το μάτι;

Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων όχι. Το πέταγμα του βλεφάρου είναι μια αθώα, παροδική σύσπαση που σχετίζεται με στρες, κούραση, καφεΐνη ή ξηρότητα και υποχωρεί μόνη της. Χρειάζεται εξέταση όταν διαρκεί πάνω από δύο με τρεις εβδομάδες, όταν το βλέφαρο κλείνει εντελώς ή όταν απλώνεται σε άλλα σημεία του προσώπου.

Φταίει η έλλειψη μαγνησίου για το πέταγμα του ματιού;

Μπορεί να συμβάλει, κυρίως σε άτομα με πραγματική έλλειψη λόγω διατροφής, αλκοόλ ή ορισμένων φαρμάκων. Στους περισσότερους ανθρώπους όμως οι συχνότερες αιτίες είναι το στρες, ο λίγος ύπνος και η καφεΐνη. Μια διατροφή με λαχανικά, όσπρια και ξηρούς καρπούς καλύπτει συνήθως τις ανάγκες, ενώ για συμπλήρωμα καλό είναι να ρωτήσετε πρώτα τον γιατρό σας.

Πόσο κρατάει το πέταγμα του βλεφάρου;

Κάθε επεισόδιο κρατά από λίγα δευτερόλεπτα έως λίγα λεπτά. Τα επεισόδια μπορεί να επανέρχονται για μερικές μέρες ή και για δύο με τρεις εβδομάδες. Με περισσότερο ύπνο, λιγότερη καφεΐνη και διαλείμματα από την οθόνη, συνήθως υποχωρούν πιο γρήγορα.

Τι σημαίνει όταν πεταρίζει το αριστερό μάτι;

Ιατρικά δεν έχει καμία ιδιαίτερη σημασία αν πεταρίζει το αριστερό ή το δεξί μάτι. Οι αιτίες είναι ίδιες και για τα δύο. Οι ερμηνείες για τύχη ή για κάποιον που μας σκέφτεται ανήκουν στη λαϊκή παράδοση και όχι στην ιατρική.

Βοηθούν οι σταγόνες όταν πεταρίζει το μάτι;

Αν το πέταγμα συνοδεύεται από ξηρότητα, κάψιμο ή κούραση στα μάτια, τα τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά βοηθούν, γιατί μειώνουν τον ερεθισμό της επιφάνειας του ματιού. Δεν υπάρχουν όμως σταγόνες που να σταματούν άμεσα τη σύσπαση. Αποφύγετε τις σταγόνες «για την κοκκινίλα» χωρίς οδηγία γιατρού.

Έχετε απορίες για την περίπτωσή σας;

Ο Δρ. Σκουτέρης σας εξετάζει στο ιατρείο στο Νέο Ψυχικό και σας εξηγεί τις επιλογές σας.