Γιατί δακρύζει το μάτι; Αιτίες και θεραπεία

Γράφει ο Βασίλειος Σκουτέρης MD, FEBO, Χειρουργός Οφθαλμίατρος

Περιεχόμενα σελίδας

Πώς λειτουργεί το σύστημα των δακρύων
Γιατί δακρύζει το μάτι: οι συχνότερες αιτίες
Όταν το μάτι δακρύζει συνέχεια
Όταν δακρύζει μόνο το ένα μάτι
Μάτι που δακρύζει, κοκκινίζει και τσούζει
Δακρύρροια μετά από επέμβαση καταρράκτη
Γιατί δακρύζει το μάτι του μωρού
Πώς γίνεται η διάγνωση
Θεραπεία: τι βοηθά σε κάθε αιτία
Πρακτικές συμβουλές για το σπίτι
Πότε να δείτε οφθαλμίατρο
Συχνές Ερωτήσεις

Το μάτι δακρύζει όταν παράγονται περισσότερα δάκρυα από όσα μπορούν να αποχετευτούν, ή όταν ο δρόμος που τα οδηγεί στη μύτη είναι στενός ή φραγμένος. Οι συχνότερες αιτίες είναι, παραδόξως, η ξηροφθαλμία, οι αλλεργίες, η βλεφαρίτιδα και η στένωση του δακρυϊκού πόρου. Ο αέρας, το κρύο και η κούραση κάνουν επίσης τα μάτια να τρέχουν. Παρακάτω θα βρείτε αναλυτικά γιατί δακρύζει το μάτι, τι σημαίνει όταν δακρύζει συνέχεια ή μόνο το ένα, τι γίνεται στα μωρά και μετά από επέμβαση καταρράκτη, και πότε χρειάζεστε οφθαλμίατρο.

Πώς λειτουργεί το σύστημα των δακρύων

Τα δάκρυα δεν εμφανίζονται μόνο όταν κλαίμε. Παράγονται συνεχώς, σε μικρές ποσότητες, για να καθαρίζουν, να ενυδατώνουν και να προστατεύουν την επιφάνεια του ματιού. Κάθε φορά που ανοιγοκλείνουμε, τα βλέφαρα απλώνουν ένα λεπτό στρώμα δακρύου πάνω στον κερατοειδή και σπρώχνουν την περίσσεια προς την εσωτερική γωνία του ματιού.

Εκεί, σε κάθε βλέφαρο, υπάρχει ένα μικροσκοπικό άνοιγμα, το δακρυϊκό σημείο. Τα δάκρυα περνούν από εκεί σε ένα λεπτό σωληνάκι, συγκεντρώνονται στον δακρυϊκό ασκό, δίπλα στη μύτη, και καταλήγουν μέσα από τον ρινοδακρυϊκό πόρο στο εσωτερικό της μύτης. Γι’ αυτό, όταν κλαίμε, τρέχει και η μύτη.

Το μάτι δακρύζει λοιπόν για δύο λόγους: είτε παράγονται περισσότερα δάκρυα, είτε δεν φεύγουν σωστά. Η διάκριση αυτή είναι το κλειδί για τη σωστή θεραπεία.

Γιατί δακρύζει το μάτι: οι συχνότερες αιτίες

1. Ξηροφθαλμία: το παράδοξο των δακρύων

Ακούγεται αντιφατικό, αλλά η πιο συχνή αιτία για μάτια που δακρύζουν είναι η ξηροφθαλμία. Όταν το βασικό στρώμα δακρύου δεν είναι επαρκές ή εξατμίζεται γρήγορα, η επιφάνεια του ματιού ερεθίζεται. Ο εγκέφαλος απαντά στέλνοντας σήμα για «επείγοντα» δάκρυα, πολύ υδαρή, που δεν μένουν στο μάτι αλλά τρέχουν στο μάγουλο. Έτσι ο ασθενής έχει ταυτόχρονα κάψιμο, αίσθηση άμμου και δάκρυα. Συνήθως επιδεινώνεται στον αέρα, στο κλιματιστικό, στην οθόνη και στο διάβασμα.

2. Βλεφαρίτιδα και δυσλειτουργία των αδένων

Στη βλεφαρίτιδα, οι αδένες στο χείλος των βλεφάρων παράγουν παχύ έκκριμα αντί για το λεπτό λιπαρό στρώμα που εμποδίζει την εξάτμιση του δακρύου. Το δάκρυ γίνεται ασταθές, το μάτι ερεθίζεται και δακρύζει. Τα βλέφαρα είναι συχνά κόκκινα στο χείλος, με λέπια στις βλεφαρίδες και κολλημένα το πρωί.

3. Αλλεργίες

Στην αλλεργική επιπεφυκίτιδα, η γύρη, η σκόνη, το τρίχωμα των ζώων ή τα καλλυντικά προκαλούν φαγούρα, κοκκίνισμα και άφθονα, διαυγή δάκρυα, συνήθως και στα δύο μάτια. Συχνά συνοδεύεται από φτάρνισμα και καταρροή.

4. Επιπεφυκίτιδα από ιό ή μικρόβιο

Η λοιμώδης επιπεφυκίτιδα κάνει το μάτι κόκκινο, με δάκρυα ή έκκριμα. Η ιογενής συνήθως έχει υδαρή δάκρυα και ξεκινά από το ένα μάτι για να περάσει στο άλλο, ενώ η μικροβιακή έχει παχύρρευστο, κίτρινο ή πράσινο έκκριμα που κολλά τα βλέφαρα. Και οι δύο είναι κολλητικές.

5. Στένωση ή απόφραξη του δακρυϊκού πόρου

Όταν ο δρόμος προς τη μύτη στενεύει ή φράζει, τα δάκρυα δεν έχουν πού να πάνε και ξεχειλίζουν στο μάγουλο, ακόμη και σε κλειστό χώρο και χωρίς ερεθισμό. Είναι συχνή αιτία επίμονης δακρύρροιας σε ενήλικες μετά τα 50, κυρίως στις γυναίκες. Μπορεί επίσης να οφείλεται σε χρόνιες φλεγμονές της μύτης και των ιγμορείων ή σε παλιό κάταγμα στο πρόσωπο. Όταν τα δάκρυα λιμνάζουν στον ασκό, μπορεί να μολυνθούν και να προκαλέσουν πρήξιμο, πόνο και κοκκίνισμα στην εσωτερική γωνία του ματιού, δίπλα στη μύτη. Αυτό λέγεται δακρυοασκίτιδα και χρειάζεται άμεση θεραπεία.

6. Αλλαγές στη θέση των βλεφάρων

Με την ηλικία, οι ιστοί των βλεφάρων χαλαρώνουν. Όταν το κάτω βλέφαρο γυρίζει προς τα έξω (εκτρόπιο), το δακρυϊκό σημείο δεν ακουμπά πια το μάτι και τα δάκρυα δεν μπορούν να μπουν σε αυτό. Όταν γυρίζει προς τα μέσα (εντρόπιο), οι βλεφαρίδες τρίβουν τον κερατοειδή και προκαλούν ερεθισμό και δάκρυα. Και οι δύο καταστάσεις διορθώνονται με μια μικρή χειρουργική επέμβαση.

7. Βλεφαρίδες που γυρίζουν προς το μάτι

Μία ή περισσότερες βλεφαρίδες μπορεί να φυτρώνουν με λάθος κατεύθυνση και να τρίβουν το μάτι σε κάθε ανοιγόκλεισμα. Η τριχίαση προκαλεί αίσθημα ξένου σώματος, κοκκίνισμα και δάκρυα, και αντιμετωπίζεται με αφαίρεση ή μόνιμη καταστροφή του θυλακίου της βλεφαρίδας.

8. Ξένο σώμα ή τραυματισμός του κερατοειδούς

Ένα κομματάκι σκόνης, ένα μεταλλικό ρινίσμα ή μια γρατζουνιά στον κερατοειδή από νύχι ή φύλλο προκαλούν έντονο δάκρυ, πόνο και φωτοφοβία, συνήθως ξαφνικά και στο ένα μάτι. Χρειάζεται εξέταση την ίδια μέρα.

9. Αέρας, κρύο, φως και κούραση

Ο δυνατός αέρας, το κρύο, ο έντονος ήλιος και ο καπνός ερεθίζουν το μάτι και αυξάνουν την παραγωγή δακρύων. Το ίδιο και η κούραση ή ένα χασμουρητό. Αυτά τα δάκρυα είναι φυσιολογική αντίδραση και σταματούν μόλις απομακρυνθεί το ερέθισμα. Τα γυαλιά ηλίου με πλαϊνή κάλυψη βοηθούν πολύ.

Δακρύζει το μάτι σας συνέχεια;

Η σωστή διάγνωση ξεχωρίζει την ξηροφθαλμία από τον φραγμένο δακρυϊκό πόρο. Κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Σκουτέρη για εξέταση.

Κλήση 210 677 0007 Κλείστε ραντεβού

Όταν το μάτι δακρύζει συνέχεια

Αν το μάτι δακρύζει καθημερινά, για εβδομάδες ή μήνες, πρόκειται για χρόνια δακρύρροια και αξίζει να εξεταστεί. Στους περισσότερους ενήλικες η αιτία είναι ένας συνδυασμός: λίγη ξηροφθαλμία, λίγη βλεφαρίτιδα και μια ελαφριά χαλάρωση των βλεφάρων με την ηλικία. Σε άλλους ευθύνεται μια πραγματική στένωση του δακρυϊκού πόρου. Η θεραπεία είναι εντελώς διαφορετική, γι’ αυτό η διάγνωση προηγείται. Τα τεχνητά δάκρυα, για παράδειγμα, βοηθούν στην ξηροφθαλμία, αλλά δεν λύνουν ένα φραγμένο πόρο.

Όταν δακρύζει μόνο το ένα μάτι

Όταν τα δάκρυα αφορούν μόνο το ένα μάτι, οι πιθανότερες αιτίες είναι τοπικές: στένωση του δακρυϊκού πόρου από τη μία πλευρά, μια βλεφαρίδα που τρίβει, ένα ξένο σώμα, ένα χαλάζιο ή κριθαράκι που πιέζει, ή εκτρόπιο στο ένα βλέφαρο. Συχνά οι ασθενείς αναφέρουν ότι «δακρύζει το αριστερό μάτι» ή το δεξί· η πλευρά από μόνη της δεν έχει ιδιαίτερη σημασία, σημασία έχει τι βρίσκει η εξέταση σε εκείνο το μάτι.

Μάτι που δακρύζει, κοκκινίζει και τσούζει

Ο συνδυασμός δακρύων, κοκκινίσματος και τσουξίματος δείχνει ερεθισμό ή φλεγμονή στην επιφάνεια του ματιού. Αν συμβαίνει και στα δύο μάτια με φαγούρα, η αλλεργία είναι πιθανή. Αν υπάρχει αίσθηση άμμου που χειροτερεύει το απόγευμα, πιθανότερη είναι η ξηροφθαλμία. Αν υπάρχει έκκριμα και κολλημένα βλέφαρα, σκεφτόμαστε επιπεφυκίτιδα. Αν όμως υπάρχει πόνος, έντονη φωτοφοβία ή θολή όραση, μπορεί να πρόκειται για κάτι σοβαρότερο, όπως λοίμωξη του κερατοειδούς ή φλεγμονή μέσα στο μάτι, και η εξέταση πρέπει να γίνει την ίδια μέρα. Αν φοράτε φακούς επαφής, βγάλτε τους αμέσως.

Δακρύρροια μετά από επέμβαση καταρράκτη

Τις πρώτες εβδομάδες μετά την επέμβαση καταρράκτη, είναι συχνό το μάτι να δακρύζει ελαφρά. Οι λόγοι είναι ο προσωρινός ερεθισμός της επιφάνειας από τη μικρή τομή, οι σταγόνες που χρησιμοποιούνται μετά την επέμβαση και μια παροδική ξηροφθαλμία. Συνήθως βελτιώνεται σταδιακά μέσα σε λίγες εβδομάδες, και τα τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά βοηθούν.

Δεν είναι όμως φυσιολογικό να συνοδεύεται η δακρύρροια από πόνο που αυξάνεται, έντονο κοκκίνισμα, πρήξιμο βλεφάρων ή πτώση της όρασης τις πρώτες μέρες μετά την επέμβαση. Σε αυτή την περίπτωση επικοινωνήστε αμέσως με τον χειρουργό σας, για να αποκλειστεί φλεγμονή ή λοίμωξη.

Διαβάστε επίσηςΠέταγμα ματιού: αιτίες, από μαγνήσιο έως στρες

Γιατί δακρύζει το μάτι του μωρού

Στα βρέφη, η πιο συχνή αιτία για μάτι που δακρύζει συνέχεια από τις πρώτες εβδομάδες της ζωής είναι η συγγενής απόφραξη του ρινοδακρυϊκού πόρου. Μια λεπτή μεμβράνη στο κάτω άκρο του πόρου δεν έχει ανοίξει ακόμη. Το μάτι είναι άσπρο, αλλά γεμάτο δάκρυα, και συχνά υπάρχει κιτρινωπό έκκριμα στις βλεφαρίδες, ιδίως μετά τον ύπνο.

Στη συντριπτική πλειονότητα των μωρών, ο πόρος ανοίγει μόνος του μέσα στον πρώτο χρόνο. Βοηθά ένα απαλό μασάζ στην εσωτερική γωνία του ματιού, δίπλα στη μύτη, με καθαρά χέρια, όπως θα σας δείξει ο γιατρός, και καθαρισμός του εκκρίματος με αποστειρωμένο φυσιολογικό ορό. Αν η δακρύρροια επιμένει μετά τους 12 μήνες, γίνεται μια σύντομη διάνοιξη του πόρου με ειδικό λεπτό εργαλείο.

Χρειάζεται άμεση εξέταση αν το μάτι του μωρού είναι κόκκινο, αν ο κερατοειδής φαίνεται θολός ή μεγαλύτερος από του άλλου ματιού, ή αν το μωρό αποφεύγει έντονα το φως. Σπάνια, αυτά μπορεί να είναι σημάδια βρεφικού γλαυκώματος. Περισσότερα για τον έλεγχο των παιδιών θα βρείτε στην παιδοοφθαλμολογία.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση ξεκινά με το ιστορικό: πότε ξεκίνησε η δακρύρροια, αν αφορά το ένα ή τα δύο μάτια, αν χειροτερεύει στον αέρα ή σε κλειστό χώρο, αν υπάρχει έκκριμα, φαγούρα ή κάψιμο. Ακολουθεί εξέταση με τη σχισμοειδή λυχνία, όπου ελέγχονται η θέση των βλεφάρων, τα δακρυϊκά σημεία, οι βλεφαρίδες, οι αδένες και η επιφάνεια του ματιού.

Με μια χρωστική σταγόνα μετράμε πόσο σταθερό είναι το δάκρυ και αν υπάρχει βλάβη στον κερατοειδή. Για να ελεγχθεί αν ο δακρυϊκός πόρος είναι ανοιχτός, γίνεται έκπλυση: με ένα πολύ λεπτό, αμβλύ σωληνάκι εισάγεται φυσιολογικός ορός στο δακρυϊκό σημείο. Αν ο ασθενής νιώσει το υγρό στη μύτη ή στον λαιμό, ο πόρος είναι ανοιχτός. Αν το υγρό γυρίσει πίσω, υπάρχει απόφραξη. Η εξέταση είναι σύντομη και σχεδόν ανώδυνη.

Θεραπεία: τι βοηθά σε κάθε αιτία

Ξηροφθαλμία: Τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά, ζεστές κομπρέσες, υγιεινή βλεφάρων και, όπου χρειάζεται, αντιφλεγμονώδεις σταγόνες.
Βλεφαρίτιδα: Καθημερινός καθαρισμός των βλεφάρων, ζεστές κομπρέσες και θεραπεία των αδένων.
Αλλεργία: Αντιισταμινικές σταγόνες και αποφυγή του αλλεργιογόνου.
Λοιμώδης επιπεφυκίτιδα: Υγιεινή των χεριών και, στη μικροβιακή, αντιβιοτικές σταγόνες με συνταγή.
Απόφραξη δακρυϊκού πόρου στους ενήλικες: Όταν η απόφραξη είναι πλήρης, η οριστική λύση είναι η δακρυοασκορινοστομία, μια επέμβαση που δημιουργεί νέο δρόμο για τα δάκρυα από τον ασκό προς τη μύτη.
Εκτρόπιο, εντρόπιο, τριχίαση: Μικρές επεμβάσεις στα βλέφαρα που αποκαθιστούν τη σωστή θέση τους.
Ξένο σώμα: Αφαίρεση στο ιατρείο και σταγόνες για την επούλωση.

Πρακτικές συμβουλές για το σπίτι

Σκουπίζετε τα δάκρυα με καθαρό χαρτομάντιλο, με ελαφριές κινήσεις προς τα κάτω, χωρίς να τρίβετε το μάτι.
Φοράτε γυαλιά ηλίου με πλαϊνή κάλυψη στον αέρα και στον ήλιο.
Κάνετε διαλείμματα από την οθόνη και ανοιγοκλείνετε συνειδητά τα μάτια σας.
Αποφύγετε να στρέφετε τον αέρα του κλιματιστικού ή του αυτοκινήτου προς το πρόσωπο.
Μη χρησιμοποιείτε σταγόνες «για την κοκκινίλα» σε καθημερινή βάση, γιατί μακροπρόθεσμα μπορεί να επιδεινώσουν τον ερεθισμό.

Πότε να δείτε οφθαλμίατρο

Κλείστε ραντεβού αν το μάτι δακρύζει συνέχεια για περισσότερες από δύο με τρεις εβδομάδες, αν δακρύζει μόνο το ένα μάτι χωρίς προφανή λόγο, αν τα δάκρυα σας ενοχλούν στο διάβασμα, στην οδήγηση ή στη δουλειά, ή αν υπάρχει έκκριμα. Εξέταση την ίδια μέρα χρειάζεται όταν η δακρύρροια συνοδεύεται από πόνο, έντονη φωτοφοβία, πτώση της όρασης, τραυματισμό, πρήξιμο και πόνο δίπλα στη μύτη, ή όταν ξεκίνησε λίγες μέρες μετά από επέμβαση στο μάτι.

Για ραντεβού στο ιατρείο μας στο Νέο Ψυχικό καλέστε στο 210 677 0007.

Συχνές Ερωτήσεις

Γιατί δακρύζει το μάτι μου χωρίς λόγο;

Συνήθως υπάρχει λόγος, απλώς δεν είναι προφανής. Η πιο συχνή αιτία είναι η ξηροφθαλμία, που προκαλεί αντανακλαστικά δάκρυα. Άλλες αιτίες είναι η βλεφαρίτιδα, η αλλεργία, η χαλάρωση του κάτω βλεφάρου με την ηλικία και η στένωση του δακρυϊκού πόρου. Μια εξέταση στον οφθαλμίατρο ξεχωρίζει την αιτία.

Γιατί δακρύζει μόνο το ένα μάτι;

Όταν δακρύζει μόνο το ένα μάτι, οι πιθανότερες αιτίες είναι τοπικές: στένωση του δακρυϊκού πόρου από τη μία πλευρά, βλεφαρίδα που τρίβει, ξένο σώμα, χαλάζιο ή αλλαγή στη θέση του ενός βλεφάρου. Αν συνοδεύεται από πόνο ή θολή όραση, χρειάζεται εξέταση την ίδια μέρα.

Είναι φυσιολογικό να δακρύζει το μάτι μετά από επέμβαση καταρράκτη;

Ελαφριά δακρύρροια τις πρώτες εβδομάδες είναι συχνή και οφείλεται σε προσωρινό ερεθισμό και ξηρότητα. Δεν είναι φυσιολογικό αν συνοδεύεται από πόνο που αυξάνεται, έντονο κοκκίνισμα ή πτώση της όρασης. Τότε επικοινωνήστε αμέσως με τον χειρουργό σας.

Γιατί δακρύζει το μάτι του μωρού μου;

Η συχνότερη αιτία είναι η συγγενής απόφραξη του ρινοδακρυϊκού πόρου, που στα περισσότερα μωρά υποχωρεί μόνη της μέσα στον πρώτο χρόνο με απαλό μασάζ. Αν το μάτι είναι κόκκινο, ο κερατοειδής θολός ή το μωρό αποφεύγει το φως, χρειάζεται άμεση εξέταση.

Βοηθούν τα τεχνητά δάκρυα όταν το μάτι δακρύζει;

Ναι, αν η αιτία είναι η ξηροφθαλμία, που είναι και η πιο συχνή. Ενυδατώνοντας την επιφάνεια του ματιού, μειώνουν τον ερεθισμό και τα αντανακλαστικά δάκρυα. Αν όμως ο δακρυϊκός πόρος είναι φραγμένος, τα τεχνητά δάκρυα δεν βοηθούν και η λύση είναι διαφορετική.

Έχετε απορίες για την περίπτωσή σας;

Ο Δρ. Σκουτέρης σας εξετάζει στο ιατρείο στο Νέο Ψυχικό και σας εξηγεί τις επιλογές σας.

Κλήση 210 677 0007 Κλείστε ραντεβού

Σχετικά με τον συγγραφέα

Δρ. Βασίλειος Σκουτέρης, MD, FEBO

Χειρουργός οφθαλμίατρος με εξειδίκευση στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο John Radcliffe της Οξφόρδης και μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Οφθαλμολογίας (FEBO).

Βιογραφικό