Κόκκινα Μάτια: Αίτια, Θεραπεία & Πότε Ανησυχούμε

Γράφει ο Βασίλειος Σκουτέρης MD, FEBO, Χειρουργός Οφθαλμίατρος

Περιεχόμενα σελίδας

Γιατί κοκκινίζει το μάτι;
Οι συχνές και αθώες αιτίες
Οι αιτίες που δεν πρέπει να περιμένουν
Γρήγορος οδηγός: τι δείχνουν τα συμπτώματα
Πότε να ανησυχήσετε
Τι μπορείτε να κάνετε μόνοι σας
Τρία λάθη που βλέπουμε συχνά
Πώς γίνεται η διάγνωση
Κλείστε ραντεβού
Συχνές Ερωτήσεις

Τα κόκκινα μάτια οφείλονται στη διαστολή των μικρών αγγείων στην επιφάνεια του ματιού και στις περισσότερες περιπτώσεις έχουν αθώα αιτία: ξηρότητα, κούραση, αλλεργία ή μια απλή επιπεφυκίτιδα. Υπάρχουν όμως και αιτίες που απειλούν την όραση. Τρία σημάδια τις ξεχωρίζουν: πραγματικός πόνος, θολή όραση και έντονη ενόχληση στο φως. Αν έχετε έστω και ένα από αυτά, ή αν φοράτε φακούς επαφής, χρειάζεστε εξέταση την ίδια ημέρα.

Γιατί κοκκινίζει το μάτι;

Το λευκό του ματιού καλύπτεται από τον επιπεφυκότα, μια διαφανή μεμβράνη γεμάτη λεπτά αιμοφόρα αγγεία που κανονικά δεν φαίνονται. Όταν η επιφάνεια ερεθιστεί, στεγνώσει, μολυνθεί ή φλεγμαίνει, τα αγγεία αυτά διαστέλλονται για να φέρουν περισσότερο αίμα και κύτταρα άμυνας, και το μάτι γίνεται ροζ ή κόκκινο. Το κοκκίνισμα λοιπόν δεν είναι πάθηση αλλά σύμπτωμα, όπως ο πυρετός. Η ένταση του χρώματος δεν δείχνει πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα. Ένα εντυπωσιακά κόκκινο μάτι μπορεί να είναι τελείως αθώο, ενώ ένα μέτρια κόκκινο με πόνο μπορεί να είναι επείγον.

Οι συχνές και αθώες αιτίες

Ξηροφθαλμία και κόπωση από οθόνες

Είναι η πιο συνηθισμένη αιτία χρόνιου, ήπιου κοκκινίσματος και στα δύο μάτια. Όταν κοιτάζουμε οθόνη ανοιγοκλείνουμε τα μάτια λιγότερο από το μισό, τα δάκρυα εξατμίζονται και η επιφάνεια στεγνώνει. Τα μάτια τσούζουν, καίνε, κοκκινίζουν προς το απόγευμα και θολώνουν παροδικά. Το ίδιο κάνουν ο κλιματισμός, το καλοριφέρ, ο αέρας και η έλλειψη ύπνου. Περισσότερα στη σελίδα για την ξηροφθαλμία και στο άρθρο για τα ξηρά μάτια στο γραφείο.

Αλλεργική επιπεφυκίτιδα

Το βασικό της γνώρισμα είναι η φαγούρα. Αφορά και τα δύο μάτια, συνοδεύεται από δάκρυα, πρησμένα βλέφαρα και συχνά φτέρνισμα ή μπούκωμα, και εμφανίζεται εποχικά ή μετά από επαφή με σκόνη, ζώα ή καλλυντικά. Δείτε το άρθρο για την αλλεργική επιπεφυκίτιδα την άνοιξη.

Ιογενής και μικροβιακή επιπεφυκίτιδα

Η ιογενής ξεκινά συνήθως από το ένα μάτι και σε λίγες ημέρες περνά στο άλλο, με υδαρή έκκριση, αίσθημα άμμου και συχνά ένα κρυολόγημα που προηγήθηκε. Είναι πολύ μεταδοτική. Η μικροβιακή δίνει πηχτή, κιτρινοπράσινη τσίμπλα και βλέφαρα κολλημένα το πρωί. Και στις δύο η όραση παραμένει καλή και δεν υπάρχει αληθινός πόνος. Αναλυτικά στη σελίδα για την επιπεφυκίτιδα.

Βλεφαρίτιδα

Η χρόνια φλεγμονή στο χείλος των βλεφάρων κρατά τα μάτια μόνιμα ελαφρώς κόκκινα, με κρούστες στις βλεφαρίδες, κάψιμο το πρωί και συχνά κριθαράκια. Βελτιώνεται με καθημερινή υγιεινή των βλεφάρων, όχι με κολλύρια που «ασπρίζουν».

Υπόσφαγμα

Μια ζωηρά κόκκινη, συμπαγής κηλίδα στο λευκό του ματιού, που εμφανίστηκε ξαφνικά, χωρίς πόνο και με φυσιολογική όραση, είναι σχεδόν πάντα υπόσφαγμα: ένα μικρό αγγείο έσπασε και το αίμα απλώθηκε κάτω από τον επιπεφυκότα. Τρομάζει, αλλά απορροφάται μόνο του σε 1 με 3 εβδομάδες.

Στεάτιο και πτερύγιο

Αν το κοκκίνισμα εντοπίζεται πάντα στο ίδιο σημείο, δίπλα στο χρωματιστό προς τη μύτη, γύρω από ένα μικρό εξόγκωμα, πιθανότατα υπάρχει στεάτιο ή πτερύγιο που φλεγμαίνει μετά από ήλιο, αέρα ή σκόνη.

Ερεθισμός από εξωτερικούς παράγοντες

Χλώριο στην πισίνα, καπνός, αλκοόλ, σκόνη, σαμπουάν, ένα ξένο σώμα κάτω από το βλέφαρο. Το κοκκίνισμα υποχωρεί σε λίγες ώρες μόλις απομακρυνθεί η αιτία.

Οι αιτίες που δεν πρέπει να περιμένουν

Κερατίτιδα

Η φλεγμονή ή λοίμωξη του κερατοειδούς προκαλεί πόνο, φωτοφοβία, δάκρυα και θολή όραση, και το κόκκινο είναι πιο έντονο γύρω από την ίριδα. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος αφορά όσους φορούν φακούς επαφής, ιδίως αν κοιμήθηκαν ή κολύμπησαν με αυτούς. Μια μικροβιακή κερατίτιδα μπορεί να αφήσει ουλή μέσα σε δύο με τρεις ημέρες.

Ραγοειδίτιδα (ιρίτιδα)

Φλεγμονή στο εσωτερικό του ματιού. Δίνει βαθύ, μουντό πόνο που δυναμώνει στο φως και στο διάβασμα, κόκκινο δακτύλιο γύρω από την ίριδα, μικρή κόρη και θολή όραση, χωρίς τσίμπλα. Συχνά υποτροπιάζει και μπορεί να συνδέεται με ρευματολογικά νοσήματα. Δείτε τη σελίδα για τις οφθαλμικές φλεγμονές.

Οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας

Απότομη, μεγάλη αύξηση της πίεσης μέσα στο μάτι. Το μάτι γίνεται πολύ κόκκινο και σκληρό, ο πόνος είναι έντονος και απλώνεται στο μέτωπο, η όραση θολώνει, γύρω από τα φώτα εμφανίζονται χρωματιστά φωτοστέφανα και συχνά υπάρχει ναυτία ή εμετός, τόσο που ο ασθενής νομίζει ότι έχει πρόβλημα στο στομάχι ή ημικρανία. Είναι από τα λίγα πραγματικά επείγοντα της οφθαλμολογίας: χωρίς θεραπεία μέσα σε ώρες, το οπτικό νεύρο παθαίνει μόνιμη βλάβη. Περισσότερα για το γλαύκωμα.

Σκληρίτιδα

Φλεγμονή του ίδιου του τοιχώματος του ματιού. Ο πόνος είναι βαθύς, διαξιφιστικός, χειροτερεύει τη νύχτα και στις κινήσεις του ματιού, και το κόκκινο έχει μια μελιτζανί απόχρωση. Συνδέεται συχνά με αυτοάνοσα νοσήματα και χρειάζεται συστηματική θεραπεία. Η ηπιότερη συγγενής της, η επισκληρίτιδα, δίνει έναν κόκκινο τομέα με ελαφρά ευαισθησία και υποχωρεί σε λίγες ημέρες.

Έρπης

Ο έρπης στο μάτι προσβάλλει συνήθως το ένα μάτι, με κοκκίνισμα, δάκρυα, φωτοφοβία και αίσθηση ξένου σώματος, και έχει την τάση να επανέρχεται. Η σημασία του είναι ότι η κορτιζόνη, που βοηθά σε άλλες φλεγμονές, εδώ μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη.

Τραυματισμός και χημικό έγκαυμα

Κάθε κόκκινο μάτι μετά από χτύπημα, διείσδυση αντικειμένου ή επαφή με χημική ουσία εξετάζεται άμεσα. Στο χημικό έγκαυμα το πρώτο βήμα είναι άφθονο ξέπλυμα με τρεχούμενο νερό για τουλάχιστον 15 λεπτά, πριν από οτιδήποτε άλλο.

Γρήγορος οδηγός: τι δείχνουν τα συμπτώματα

Τι νιώθετε	Πιθανότερη αιτία	Πόσο επείγει
Φαγούρα και στα δύο μάτια	Αλλεργία	Προγραμματισμένη εξέταση αν επιμένει
Κάψιμο, χειρότερα το απόγευμα	Ξηροφθαλμία	Προγραμματισμένη εξέταση
Τσίμπλα, κολλημένα βλέφαρα	Επιπεφυκίτιδα	Σε 1 με 2 ημέρες
Κόκκινη κηλίδα χωρίς κανένα σύμπτωμα	Υπόσφαγμα	Δεν επείγει
Πόνος και φακοί επαφής	Κερατίτιδα	Την ίδια ημέρα
Πόνος στο φως, θολή όραση	Ραγοειδίτιδα, κερατίτιδα	Την ίδια ημέρα
Έντονος πόνος, φωτοστέφανα, ναυτία	Οξύ γλαύκωμα	Αμέσως

Πότε να ανησυχήσετε

Ζητήστε εξέταση την ίδια ημέρα όταν το κόκκινο μάτι συνοδεύεται από:

πόνο, όχι απλό τσούξιμο ή γρατζούνισμα
θολή όραση που δεν καθαρίζει με το ανοιγόκλειμα
έντονη ενόχληση στο φως
χρωματιστούς κύκλους γύρω από τα φώτα
ναυτία, εμετό ή δυνατό πονοκέφαλο
λευκό στίγμα πάνω στο χρωματιστό του ματιού
κόρη διαφορετικού μεγέθους ή σχήματος από την άλλη
χρήση φακών επαφής
τραυματισμό ή χημική ουσία
πρόσφατη επέμβαση ή ένεση στο μάτι
φουσκάλες στο μέτωπο ή στη μύτη, που δείχνουν έρπητα ζωστήρα

Εξεταστείτε επίσης αν ένα «απλό» κοκκίνισμα δεν έχει βελτιωθεί μετά από μία εβδομάδα, αν επανέρχεται συχνά ή αν αφορά νεογέννητο.

Τι μπορείτε να κάνετε μόνοι σας

Τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά, 4 έως 6 φορές την ημέρα. Είναι ασφαλή σε κάθε αιτία και συχνά αρκούν
Κρύες κομπρέσες για τη φαγούρα και το πρήξιμο της αλλεργίας, ζεστές για τη βλεφαρίτιδα και το κριθαράκι
Βγάλτε τους φακούς επαφής και φορέστε γυαλιά μέχρι να περάσει τελείως
Μην τρίβετε τα μάτια. Το τρίψιμο απελευθερώνει ισταμίνη και χειροτερεύει τη φαγούρα
Διαλείμματα από την οθόνη: κάθε 20 λεπτά, κοιτάξτε για 20 δευτερόλεπτα κάτι μακρινό και ανοιγοκλείστε συνειδητά τα μάτια
Υγιεινή: συχνό πλύσιμο χεριών, προσωπική πετσέτα και μαξιλαροθήκη, όχι κοινά καλλυντικά
Πετάξτε το μακιγιάζ ματιών που χρησιμοποιούσατε όταν ξεκίνησε μια λοίμωξη

Τρία λάθη που βλέπουμε συχνά

Σταγόνες που «ασπρίζουν» το μάτι. Τα αγγειοσυσπαστικά κολλύρια κρύβουν το κοκκίνισμα για λίγες ώρες. Με την καθημερινή χρήση το μάτι εθίζεται και κοκκινίζει περισσότερο μόλις περάσει η δράση τους. Δεν θεραπεύουν τίποτα και μπορούν να καθυστερήσουν τη διάγνωση
Κορτιζόνη χωρίς συνταγή. Ένα κολλύριο που «είχε κάνει καλό την άλλη φορά» μπορεί να επιδεινώσει δραματικά έναν έρπητα ή μια λοίμωξη από φακούς, και με τη χρόνια χρήση προκαλεί γλαύκωμα και καταρράκτη
Χαμομήλι και τσάι. Δεν είναι αποστειρωμένα και το χαμομήλι είναι συχνό αλλεργιογόνο. Για το ξέπλυμα προτιμήστε φυσιολογικό ορό σε αμπούλες

Πώς γίνεται η διάγνωση

Στις περισσότερες περιπτώσεις αρκούν λίγα λεπτά στη σχισμοειδή λυχνία. Μετράμε την όραση και την πίεση του ματιού, εξετάζουμε τα βλέφαρα, τον επιπεφυκότα και τον κερατοειδή με χρωστική, και ελέγχουμε αν υπάρχει φλεγμονή στο εσωτερικό του ματιού. Το πού ακριβώς βρίσκεται το κόκκινο, αν υπάρχει έκκριση και τι είδους, και πώς αντιδρά η κόρη, δίνουν τη διάγνωση. Καλλιέργειες ή εξετάσεις αίματος χρειάζονται μόνο σε επίμονες ή υποτροπιάζουσες μορφές.

Κλείστε ραντεβού

Αν τα μάτια σας κοκκινίζουν συχνά ή το κοκκίνισμα δεν περνά, μια εξέταση βρίσκει την αιτία και σας απαλλάσσει από τα δοκιμαστικά κολλύρια. Για κόκκινο μάτι με πόνο, θόλωση ή φακούς επαφής, καλέστε για να σας δούμε άμεσα. Ιατρείο στο Νέο Ψυχικό, τηλέφωνο 210 677 0007.

Συχνές Ερωτήσεις

Γιατί έχω κόκκινα μάτια κάθε πρωί;

Οι συχνότερες αιτίες είναι η βλεφαρίτιδα, η ξηροφθαλμία και το ατελές κλείσιμο των ματιών στον ύπνο. Συμβάλλουν ο κλιματισμός, ο ανεμιστήρας, η έλλειψη ύπνου και το αλκοόλ. Αν συμβαίνει τακτικά, χρειάζεται έλεγχος των βλεφάρων και των δακρύων.

Τα κόκκινα μάτια είναι μεταδοτικά;

Μόνο όταν οφείλονται σε ιογενή ή μικροβιακή επιπεφυκίτιδα. Τότε μεταδίδονται με τα χέρια, τις πετσέτες και τα μαξιλάρια. Η αλλεργία, η ξηροφθαλμία, το υπόσφαγμα και οι φλεγμονές στο εσωτερικό του ματιού δεν μεταδίδονται.

Ποιες σταγόνες να βάλω για το κόκκινο μάτι;

Τα τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά είναι ασφαλή σε κάθε περίπτωση. Αποφύγετε τα κολλύρια που ασπρίζουν το μάτι και ποτέ μη χρησιμοποιείτε κορτιζόνη ή αντιβιοτικό χωρίς εξέταση, γιατί η σωστή θεραπεία εξαρτάται από την αιτία.

Πότε το κόκκινο μάτι είναι επείγον;

Όταν συνοδεύεται από πόνο, θολή όραση, έντονη φωτοφοβία, φωτοστέφανα γύρω από τα φώτα, ναυτία ή τραυματισμό, και πάντα όταν φοράτε φακούς επαφής. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται εξέταση την ίδια ημέρα.

Μπορεί το άγχος ή η υψηλή πίεση να κοκκινίσουν τα μάτια;

Το άγχος και η αϋπνία επιδεινώνουν την ξηροφθαλμία και έτσι προκαλούν κοκκίνισμα. Η αρτηριακή πίεση δεν κάνει τα μάτια διάχυτα κόκκινα, μπορεί όμως να συμβάλει στο σπάσιμο ενός αγγείου και στην εμφάνιση υποσφάγματος.

Σε πόσες ημέρες περνούν τα κόκκινα μάτια;

Ο απλός ερεθισμός περνά σε ώρες. Η ιογενής επιπεφυκίτιδα διαρκεί 1 με 2 εβδομάδες, το υπόσφαγμα έως 3 εβδομάδες. Αν δεν υπάρχει βελτίωση μετά από μία εβδομάδα, εξεταστείτε.

Έχετε απορίες για την περίπτωσή σας;

Ο Δρ. Σκουτέρης σας εξετάζει στο ιατρείο στο Νέο Ψυχικό και σας εξηγεί τις επιλογές σας.

Κλήση 210 677 0007 Κλείστε ραντεβού

Σχετικά με τον συγγραφέα

Δρ. Βασίλειος Σκουτέρης, MD, FEBO

Χειρουργός οφθαλμίατρος με εξειδίκευση στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο John Radcliffe της Οξφόρδης και μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Οφθαλμολογίας (FEBO).

Βιογραφικό

Κόκκινα μάτια: αίτια, θεραπεία και πότε να ανησυχήσετε