Πρησμένα Μάτια & Βλέφαρα: Αιτίες & Αντιμετώπιση

Γράφει ο Βασίλειος Σκουτέρης MD, FEBO, Χειρουργός Οφθαλμίατρος

Περιεχόμενα σελίδας

Πρήξιμο ή σακούλες; Δεν είναι το ίδιο
Πρησμένα μάτια το πρωί: οι καθημερινές αιτίες
Αλλεργία
Λοιμώξεις και φλεγμονές
Παθήσεις του οργανισμού που φαίνονται στα βλέφαρα
Τραυματισμός και τσίμπημα
Ένα μάτι ή και τα δύο;
Πότε χρειάζεται άμεση εξέταση
Τι βοηθά στο σπίτι
Θεραπεία ανάλογα με την αιτία
Κλείστε ραντεβού
Συχνές Ερωτήσεις

Τα πρησμένα μάτια οφείλονται σε συσσώρευση υγρού ή σε φλεγμονή στους ιστούς των βλεφάρων. Το δέρμα εκεί είναι το λεπτότερο και πιο χαλαρό του σώματος, γι’ αυτό πρήζεται εύκολα και εντυπωσιακά. Όταν το πρήξιμο αφορά και τα δύο μάτια, είναι χειρότερο το πρωί και δεν πονάει, η αιτία είναι συνήθως αθώα: κατακράτηση υγρών, αλλεργία ή κακός ύπνος. Όταν αφορά το ένα μάτι και συνοδεύεται από πόνο, κοκκίνισμα ή πυρετό, πρόκειται συνήθως για λοίμωξη που χρειάζεται εξέταση.

Πρήξιμο ή σακούλες; Δεν είναι το ίδιο

Πριν από οτιδήποτε άλλο, αξίζει να ξεχωρίσουμε δύο πράγματα που συχνά μπερδεύονται.

Οίδημα: υγρό μέσα στους ιστούς του βλεφάρου. Εμφανίζεται ξαφνικά ή αλλάζει μέσα στην ημέρα, το δέρμα είναι τεντωμένο και γυαλιστερό, και η αιτία είναι κατακράτηση, αλλεργία ή φλεγμονή
Σακούλες: μόνιμη προβολή του λίπους που περιβάλλει το μάτι, επειδή η μεμβράνη που το συγκρατεί έχει χαλαρώσει με την ηλικία ή λόγω κληρονομικότητας. Δεν αλλάζουν σημαντικά από ημέρα σε ημέρα, φαίνονται περισσότερο όταν κοιτάζετε προς τα πάνω και δεν υποχωρούν με κρέμες ή κομπρέσες

Οι δύο καταστάσεις συνυπάρχουν συχνά: οι σακούλες δείχνουν χειρότερες το πρωί, επειδή προστίθεται και υγρό. Η διάκριση όμως έχει σημασία, γιατί το οίδημα έχει αιτία που αντιμετωπίζεται, ενώ οι σακούλες διορθώνονται μόνο με βλεφαροπλαστική.

Πρησμένα μάτια το πρωί: οι καθημερινές αιτίες

Όταν είμαστε ξαπλωμένοι, η βαρύτητα δεν παροχετεύει το υγρό από το πρόσωπο και τα βλέφαρα το συγκρατούν σαν σφουγγάρι. Γι’ αυτό το πρωινό φούσκωμα και στα δύο μάτια είναι σε κάποιο βαθμό φυσιολογικό και υποχωρεί μέσα σε μία με δύο ώρες αφού σηκωθείτε. Το επιδεινώνουν:

Το αλάτι: ένα αλμυρό βραδινό γεύμα κατακρατά νερό στους ιστούς
Το αλκοόλ: αφυδατώνει και ταυτόχρονα διαστέλλει τα αγγεία
Ο λίγος ή ο πολύς ύπνος και ο ύπνος μπρούμυτα ή χωρίς μαξιλάρι
Το κλάμα: τα δάκρυα της συγκίνησης έχουν λιγότερο αλάτι από τους ιστούς και το νερό τους απορροφάται από το δέρμα, ενώ το τρίψιμο προσθέτει ερεθισμό
Οι ορμονικές αλλαγές: πριν από την περίοδο και στην εγκυμοσύνη
Το μακιγιάζ που δεν αφαιρέθηκε και οι βαριές κρέμες ματιών το βράδυ
Η ηλικία: το δέρμα και οι ιστοί στήριξης χαλαρώνουν και κρατούν περισσότερο υγρό

Αλλεργία

Είναι η συχνότερη αιτία ξαφνικού πρηξίματος. Το γνώρισμά της είναι η φαγούρα.

Αλλεργική επιπεφυκίτιδα

Γύρη, σκόνη, ακάρεα ή τρίχωμα ζώων προκαλούν φαγούρα, δάκρυα, κόκκινα μάτια και πρησμένα βλέφαρα και στα δύο μάτια, συχνά μαζί με φτέρνισμα. Δείτε το άρθρο για την αλλεργική επιπεφυκίτιδα.

Δερματίτιδα εξ επαφής

Το δέρμα των βλεφάρων αντιδρά σε κάτι που το άγγιξε: μάσκαρα, σκιές, ντεμακιγιάζ, κρέμα, αντηλιακό, κολλύριο, βαφή μαλλιών, ψεύτικες βλεφαρίδες και η κόλλα τους. Πολύ συχνά η ουσία μεταφέρεται με τα δάχτυλα, και κλασικό παράδειγμα είναι το βερνίκι νυχιών. Τα βλέφαρα πρήζονται, κοκκινίζουν, ξεφλουδίζουν και φαγουρίζουν, ενώ το ίδιο το μάτι είναι ήρεμο. Η αντίδραση μπορεί να εμφανιστεί σε προϊόν που χρησιμοποιείτε χρόνια χωρίς πρόβλημα.

Αγγειοοίδημα

Απότομο, μεγάλο, μαλακό πρήξιμο των βλεφάρων μέσα σε λεπτά ή ώρες, που μπορεί να κλείσει το μάτι, μετά από τρόφιμο, φάρμακο ή τσίμπημα εντόμου. Αν συνοδεύεται από πρήξιμο στα χείλη ή τη γλώσσα, βραχνάδα ή δυσκολία στην αναπνοή, καλέστε αμέσως το 166.

Λοιμώξεις και φλεγμονές

Εδώ το πρήξιμο αφορά συνήθως το ένα μάτι, πονάει και το δέρμα είναι κόκκινο και ζεστό.

Κριθαράκι: επώδυνο κόκκινο εξόγκωμα στο χείλος του βλεφάρου. Στην αρχή μπορεί να πρηστεί ολόκληρο το βλέφαρο πριν εντοπιστεί
Χαλάζιο: σκληρό, ανώδυνο οζίδιο μέσα στο βλέφαρο, που μένει για εβδομάδες
Βλεφαρίτιδα: χρόνια φλεγμονή στο χείλος των βλεφάρων, με ελαφρύ πρήξιμο, κρούστες και κάψιμο, χειρότερα το πρωί
Επιπεφυκίτιδα: στην ιογενή μορφή τα βλέφαρα πρήζονται αισθητά, με υδαρή έκκριση και κόκκινο μάτι
Κυτταρίτιδα των βλεφάρων: λοίμωξη του δέρματος γύρω από το μάτι, συνήθως μετά από γρατζουνιά, τσίμπημα ή ιγμορίτιδα. Το βλέφαρο είναι σκληρό, κόκκινο, ζεστό και επώδυνο, και χρειάζεται αντιβιοτικά από το στόμα
Κυτταρίτιδα του κόγχου: η λοίμωξη έχει περάσει πίσω από το μάτι. Προστίθενται πυρετός, πόνος στις κινήσεις του ματιού, διπλωπία, προβολή του ματιού ή πτώση της όρασης. Είναι επείγουσα κατάσταση που αντιμετωπίζεται στο νοσοκομείο
Έρπης ζωστήρας: πόνος και πρήξιμο στο μέτωπο και στο βλέφαρο της μίας πλευράς, με φουσκάλες που ακολουθούν
Δακρυοκυστίτιδα: επώδυνο πρήξιμο ανάμεσα στο μάτι και τη μύτη, σε άνθρωπο με απόφραξη του δακρυϊκού πόρου

Παθήσεις του οργανισμού που φαίνονται στα βλέφαρα

Επίμονο πρήξιμο και στα δύο μάτια, που δεν εξηγείται από τα παραπάνω, μπορεί να είναι σημάδι γενικότερου προβλήματος:

Θυρεοειδής: στον υπερθυρεοειδισμό της νόσου Graves τα βλέφαρα πρήζονται και ανασηκώνονται, τα μάτια προεξέχουν και ερεθίζονται. Στον υποθυρεοειδισμό το πρόσωπο και τα βλέφαρα φουσκώνουν. Δείτε το άρθρο για τον θυρεοειδή και τα μάτια
Νεφρά: όταν χάνεται λεύκωμα στα ούρα, το πρώτο σημείο όπου φαίνεται η κατακράτηση είναι τα βλέφαρα το πρωί. Στα παιδιά είναι χαρακτηριστικό σημάδι
Καρδιά και ήπαρ: πρήξιμο στα βλέφαρα μαζί με πρήξιμο στα πόδια και δύσπνοια
Φάρμακα: ορισμένα αντιυπερτασικά, αντιφλεγμονώδη και κορτικοειδή προκαλούν κατακράτηση

Τραυματισμός και τσίμπημα

Μετά από χτύπημα, το βλέφαρο πρήζεται και μελανιάζει μέσα σε ώρες. Αν μπορείτε να ανοίξετε το μάτι, βλέπετε καθαρά, δεν βλέπετε διπλά και το μάτι κινείται κανονικά, αρκούν οι κρύες κομπρέσες. Αν όχι, χρειάζεται εξέταση για βλάβη στο ίδιο το μάτι ή κάταγμα του κόγχου. Το τσίμπημα εντόμου στο βλέφαρο προκαλεί δυσανάλογα μεγάλο πρήξιμο με φαγούρα, που υποχωρεί σε 2 με 3 ημέρες.

Ένα μάτι ή και τα δύο;

Εικόνα	Πιθανότερες αιτίες
Και τα δύο, το πρωί, χωρίς πόνο ή φαγούρα	Κατακράτηση υγρών, αλάτι, αλκοόλ, ύπνος
Και τα δύο, με φαγούρα	Αλλεργία, δερματίτιδα εξ επαφής
Και τα δύο, επίμονα, εβδομάδες	Θυρεοειδής, νεφρά, βλεφαρίτιδα
Το ένα, με πόνο σε ένα σημείο	Κριθαράκι
Το ένα, κόκκινο, ζεστό, με πυρετό	Κυτταρίτιδα
Το ένα, με φουσκάλες στο μέτωπο	Έρπης ζωστήρας
Το ένα, ξαφνικά, με φαγούρα	Τσίμπημα εντόμου, επαφή με αλλεργιογόνο

Πότε χρειάζεται άμεση εξέταση

το πρήξιμο συνοδεύεται από πυρετό
το βλέφαρο είναι κόκκινο, ζεστό και σκληρό, και το πρήξιμο απλώνεται
το μάτι πονάει, ιδίως όταν το κινείτε
η όραση έχει θολώσει ή βλέπετε διπλά
το μάτι προεξέχει ή δεν ανοίγει καθόλου
προηγήθηκε χτύπημα
εμφανίστηκαν φουσκάλες στο δέρμα γύρω από το μάτι
πρόκειται για παιδί με πρησμένο, κόκκινο βλέφαρο
υπάρχει πρήξιμο στα χείλη, στη γλώσσα ή δυσκολία στην αναπνοή: καλέστε το 166

Προγραμματίστε εξέταση αν το πρήξιμο διαρκεί πάνω από 2 με 3 ημέρες χωρίς εξήγηση, αν επανέρχεται συχνά ή αν υπάρχει εξόγκωμα που δεν φεύγει μετά από έναν μήνα.

Τι βοηθά στο σπίτι

Κρύες κομπρέσες για 10 λεπτά, στο πρωινό φούσκωμα, στην αλλεργία και μετά από χτύπημα. Ένα καθαρό πανί βρεγμένο με κρύο νερό αρκεί
Ζεστές κομπρέσες για το κριθαράκι, το χαλάζιο και τη βλεφαρίτιδα, 10 λεπτά, τρεις με τέσσερις φορές την ημέρα
Ύπνος με ένα επιπλέον μαξιλάρι
Λιγότερο αλάτι και αλκοόλ το βράδυ, αρκετό νερό μέσα στην ημέρα
Διακοπή κάθε προϊόντος που βάλατε πρόσφατα στα μάτια ή στο πρόσωπο. Επαναφέρετέ τα ένα ένα, ανά εβδομάδα, για να βρείτε τον υπαίτιο
Προσεκτικό ντεμακιγιάζ κάθε βράδυ και αντικατάσταση της μάσκαρα κάθε τρεις μήνες
Όχι τρίψιμο. Χειροτερεύει και το οίδημα και τη φαγούρα
Διακοπή των φακών επαφής μέχρι να περάσει
Τεχνητά δάκρυα αν τα μάτια είναι ερεθισμένα. Τα αντιισταμινικά από το στόμα βοηθούν στην αλλεργία

Αποφύγετε τις κρέμες κορτιζόνης στα βλέφαρα χωρίς ιατρική οδηγία. Το δέρμα εκεί λεπταίνει πολύ γρήγορα, και η κορτιζόνη που περνά στο μάτι μπορεί να ανεβάσει την πίεσή του.

Θεραπεία ανάλογα με την αιτία

Στην αλλεργία δίνονται αντιαλλεργικές σταγόνες και, αν χρειαστεί, αντιισταμινικό από το στόμα. Στη δερματίτιδα εξ επαφής, το βασικό είναι να βρεθεί και να αφαιρεθεί η ουσία που φταίει, και για λίγες ημέρες μπορεί να χορηγηθεί ήπια αντιφλεγμονώδης αλοιφή κατάλληλη για βλέφαρα. Στο κριθαράκι και στη βλεφαρίτιδα η βάση είναι οι ζεστές κομπρέσες και η υγιεινή των βλεφάρων, με αντιβιοτική αλοιφή όπου χρειάζεται. Η κυτταρίτιδα θέλει αντιβιοτικά από το στόμα και επανέλεγχο σε 24 με 48 ώρες. Το χαλάζιο που επιμένει αφαιρείται με μικρή επέμβαση στο ιατρείο. Όταν υπάρχει υποψία παθολογικής αιτίας, ζητούνται εξετάσεις αίματος και ούρων και παραπομπή στον κατάλληλο γιατρό.

Κλείστε ραντεβού

Αν τα μάτια σας πρήζονται συχνά, αν το πρήξιμο δεν υποχωρεί ή αν δεν είστε βέβαιοι αν πρόκειται για οίδημα ή για σακούλες, μια εξέταση ξεκαθαρίζει την αιτία. Για πρησμένο, κόκκινο και επώδυνο βλέφαρο, καλέστε για να σας δούμε την ίδια ημέρα. Ιατρείο στο Νέο Ψυχικό, τηλέφωνο 210 677 0007.

Συχνές Ερωτήσεις

Γιατί ξυπνάω με πρησμένα μάτια;

Στον ύπνο το υγρό δεν παροχετεύεται από το πρόσωπο και συγκεντρώνεται στα βλέφαρα. Το φαινόμενο εντείνεται με αλμυρό φαγητό, αλκοόλ, λίγο ύπνο, κλάμα ή αλλεργία. Αν υποχωρεί σε μία με δύο ώρες, δεν είναι ανησυχητικό. Αν επιμένει όλη την ημέρα, χρειάζεται έλεγχος.

Πρήστηκε μόνο το ένα μου μάτι. Τι μπορεί να είναι;

Συνήθως κριθαράκι, τσίμπημα εντόμου, επαφή με αλλεργιογόνο ή επιπεφυκίτιδα. Αν το βλέφαρο είναι κόκκινο, ζεστό και επώδυνο ή υπάρχει πυρετός, μπορεί να είναι κυτταρίτιδα, που θέλει αντιβιοτικά και εξέταση την ίδια ημέρα.

Πώς ξεπρήζονται γρήγορα τα μάτια;

Με κρύες κομπρέσες για 10 λεπτά, όρθια στάση και λίγη υπομονή. Στην αλλεργία βοηθά ένα αντιισταμινικό. Αν η αιτία είναι κριθαράκι ή χαλάζιο, χρειάζονται ζεστές και όχι κρύες κομπρέσες.

Μπορεί τα πρησμένα μάτια να δείχνουν πρόβλημα στα νεφρά ή στον θυρεοειδή;

Ναι. Επίμονο πρήξιμο και στα δύο μάτια, ιδίως το πρωί, χωρίς φαγούρα ή πόνο, μπορεί να είναι σημάδι νεφρικής πάθησης ή διαταραχής του θυρεοειδούς. Χρειάζονται εξετάσεις αίματος και ούρων.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο πρήξιμο και στις σακούλες;

Το πρήξιμο είναι υγρό που έρχεται και φεύγει. Οι σακούλες είναι λίπος που προβάλλει μόνιμα επειδή χαλάρωσαν οι ιστοί που το συγκρατούν. Δεν υποχωρούν με κρέμες ή κομπρέσες και διορθώνονται με βλεφαροπλαστική.

Είναι επικίνδυνο το πρήξιμο από αλλεργία;

Συνήθως όχι, και υποχωρεί σε λίγες ώρες ή ημέρες. Επικίνδυνο γίνεται όταν συνοδεύεται από πρήξιμο στα χείλη, στη γλώσσα ή στον λαιμό, βραχνάδα ή δυσκολία στην αναπνοή. Τότε χρειάζεται άμεση κλήση στο 166.

Έχετε απορίες για την περίπτωσή σας;

Ο Δρ. Σκουτέρης σας εξετάζει στο ιατρείο στο Νέο Ψυχικό και σας εξηγεί τις επιλογές σας.

Κλήση 210 677 0007 Κλείστε ραντεβού

Σχετικά με τον συγγραφέα

Δρ. Βασίλειος Σκουτέρης, MD, FEBO

Χειρουργός οφθαλμίατρος με εξειδίκευση στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο John Radcliffe της Οξφόρδης και μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Οφθαλμολογίας (FEBO).

Βιογραφικό

Πρησμένα μάτια και βλέφαρα: αιτίες και αντιμετώπιση