Αλλεργική επιπεφυκίτιδα την άνοιξη

Γράφει ο Βασίλειος Σκουτέρης MD, FEBO, Χειρουργός Οφθαλμίατρος

Περιεχόμενα σελίδας

Γιατί η άνοιξη πυροδοτεί την αλλεργία στα μάτια;
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Γιατί δεν πρέπει να τρίβετε τα μάτια σας;
Πρόληψη: τι βοηθά στην καθημερινότητα
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Πώς αντιμετωπίζεται;
Πότε να επισκεφθείτε οφθαλμίατρο άμεσα
Συχνές Ερωτήσεις

Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα την άνοιξη είναι φλεγμονή του διαφανούς υμένα που καλύπτει το λευκό του ματιού και προκαλείται κυρίως από τη γύρη. Εκδηλώνεται με έντονη φαγούρα, κοκκίνισμα και δάκρυα στα δύο μάτια. Συνήθως ελέγχεται με απλά μέτρα και οδηγίες οφθαλμιάτρου, όμως πόνος ή θάμπωμα θέλουν άμεση εξέταση.

Γιατί η άνοιξη πυροδοτεί την αλλεργία στα μάτια;

Από τα τέλη του χειμώνα μέχρι τις αρχές του καλοκαιριού η ατμόσφαιρα γεμίζει γύρη από δέντρα, αγρωστώδη και ζιζάνια. Στην Αττική, το κυπαρίσσι, η ελιά, τα αγρωστώδη και το περδικάκι (παριετάρια) είναι από τους συχνότερους ενόχους. Όταν η γύρη έρθει σε επαφή με τον επιπεφυκότα ενός ευαίσθητου ατόμου, ειδικά κύτταρα του ανοσοποιητικού (μαστοκύτταρα) απελευθερώνουν ισταμίνη και άλλες ουσίες. Μέσα σε λίγα λεπτά τα αγγεία διαστέλλονται, ο ιστός πρήζεται και ξεκινά η φαγούρα.

Η αλλεργία στα μάτια συχνά συνυπάρχει με αλλεργική ρινίτιδα, δηλαδή φτάρνισμα, καταρροή και βουλωμένη μύτη, και είναι συχνότερη σε άτομα με άσθμα ή ατοπική δερματίτιδα. Δεν είναι μεταδοτική: δεν κολλάει από άνθρωπο σε άνθρωπο, σε αντίθεση με τη λοιμώδη επιπεφυκίτιδα.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Φαγούρα στα μάτια: το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα. Αν δεν υπάρχει καθόλου φαγούρα, η αλλεργία είναι λιγότερο πιθανή αιτία.
Κοκκίνισμα και στα δύο μάτια, συνήθως ταυτόχρονα.
Άφθονα, διαυγή, νερουλά δάκρυα.
Πρήξιμο στα βλέφαρα, ιδιαίτερα το πρωί.
Οίδημα του επιπεφυκότα (χήμωση), που κάνει το λευκό του ματιού να μοιάζει «φουσκωμένο» ή ζελατινώδες.
Κάψιμο, αίσθημα άμμου και ήπια ευαισθησία στο φως.

Η όραση κατά κανόνα δεν επηρεάζεται, πέρα από ένα παροδικό θάμπωμα που καθαρίζει με το ανοιγοκλείσιμο των ματιών.

Φταίει μόνο η γύρη;

Η εποχική μορφή συνδέεται με τη γύρη, υπάρχει όμως και η πολυετής αλλεργική επιπεφυκίτιδα, με συμπτώματα όλο τον χρόνο από ακάρεα της σκόνης, τρίχωμα ζώων ή μύκητες. Πολλοί έχουν και τις δύο, με έξαρση την άνοιξη πάνω σε ένα ήπιο υπόβαθρο. Αλλεργική αντίδραση μπορεί επίσης να προκαλέσουν καλλυντικά ματιών, κρέμες προσώπου, συντηρητικά σε σταγόνες ή υγρά φακών επαφής. Αν τα συμπτώματα δεν ακολουθούν την εποχή, αξίζει να αναζητηθεί άλλη αιτία.

Πώς ξεχωρίζει από τις άλλες μορφές επιπεφυκίτιδας;

Κόκκινο μάτι δεν σημαίνει πάντα αλλεργία. Ο πίνακας δίνει έναν γενικό προσανατολισμό, η διάγνωση όμως γίνεται με εξέταση στη σχισμοειδή λυχνία.

Χαρακτηριστικό	Αλλεργική	Ιογενής	Μικροβιακή
Κύριο σύμπτωμα	Έντονη φαγούρα	Αίσθημα άμμου, κάψιμο	Κολλημένα βλέφαρα το πρωί
Έκκριμα	Διαυγές, νερουλό	Νερουλό	Παχύρρευστο, κίτρινο ή πράσινο
Μάτια	Συνήθως και τα δύο μαζί	Ξεκινά στο ένα και περνά στο άλλο	Το ένα ή και τα δύο
Μεταδοτική	Όχι	Ναι, πολύ	Ναι
Εποχικότητα	Άνοιξη, αρχές καλοκαιριού	Όλο τον χρόνο, συχνά με κρυολόγημα	Όλο τον χρόνο

Αναλυτικά για όλες τις μορφές και τις αιτίες θα βρείτε στη σελίδα για την επιπεφυκίτιδα και την αντιμετώπισή της. Επίσης, η χρόνια φαγούρα στη βάση των βλεφαρίδων, με λέπια και κοκκινισμένο χείλος βλεφάρου, μπορεί να οφείλεται σε βλεφαρίτιδα, που συχνά συνυπάρχει με την αλλεργία και χρειάζεται διαφορετική φροντίδα.

Γιατί δεν πρέπει να τρίβετε τα μάτια σας;

Το τρίψιμο ανακουφίζει για λίγα δευτερόλεπτα, αλλά προκαλεί απελευθέρωση περισσότερης ισταμίνης και η φαγούρα επιστρέφει πιο έντονη. Επιπλέον, το έντονο και επαναλαμβανόμενο τρίψιμο για μήνες ή χρόνια ασκεί μηχανική πίεση στον κερατοειδή. Σε παιδιά και εφήβους με αλλεργίες έχει συσχετιστεί με την εμφάνιση ή την επιδείνωση του κερατόκωνου, μιας πάθησης όπου ο κερατοειδής λεπταίνει και παίρνει κωνικό σχήμα. Τέλος, το τρίψιμο με χέρια που δεν είναι καθαρά μπορεί να μεταφέρει μικρόβια και να προσθέσει λοίμωξη πάνω στην αλλεργία.

Αντί για τρίψιμο, δοκιμάστε μια κρύα, καθαρή κομπρέσα πάνω στα κλειστά βλέφαρα για 5-10 λεπτά. Τα παιδιά χρειάζονται συχνή υπενθύμιση, γιατί τρίβουν τα μάτια τους χωρίς να το καταλαβαίνουν.

Πρόληψη: τι βοηθά στην καθημερινότητα

Η γύρη δεν αποφεύγεται πλήρως, η έκθεση όμως μπορεί να μειωθεί σημαντικά:

Παρακολουθείτε τις προβλέψεις γύρης και περιορίζετε τις δραστηριότητες έξω τις μέρες με υψηλά επίπεδα, ιδιαίτερα όταν φυσάει.
Φοράτε γυαλιά ηλίου με καλή κάλυψη όταν βγαίνετε, γιατί λειτουργούν και ως φυσικό φράγμα.
Κρατάτε κλειστά τα παράθυρα σπιτιού και αυτοκινήτου τις ώρες αιχμής. Στο αυτοκίνητο, χρησιμοποιείτε ανακυκλοφορία αέρα και φίλτρο καμπίνας σε καλή κατάσταση.
Πλένετε πρόσωπο, χέρια και ιδανικά μαλλιά όταν επιστρέφετε στο σπίτι, και αλλάζετε ρούχα.
Αποφεύγετε να απλώνετε ρούχα έξω τις μέρες με πολλή γύρη.
Αλλάζετε συχνά μαξιλαροθήκες την εποχή της γύρης και κάνετε μπάνιο πριν τον ύπνο, ώστε να μη μεταφέρεται γύρη στο κρεβάτι.
Αν φοράτε φακούς επαφής, προτιμήστε γυαλιά τις δύσκολες μέρες, γιατί τα αλλεργιογόνα κολλάνε στην επιφάνεια του φακού.
Τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά, κρατημένα στο ψυγείο, ξεπλένουν τη γύρη και ανακουφίζουν.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και στην εξέταση με τη σχισμοειδή λυχνία. Ο οφθαλμίατρος αναζητά τις χαρακτηριστικές μικρές θηλές στην εσωτερική πλευρά των βλεφάρων, ελέγχει τον κερατοειδή με ειδική χρωστική και αποκλείει ξηροφθαλμία, βλεφαρίτιδα ή λοίμωξη, που μπορεί να δίνουν παρόμοια εικόνα. Σε επίμονες ή ασαφείς περιπτώσεις, οι δερματικές δοκιμασίες σε αλλεργιολόγο βοηθούν να εντοπιστεί το συγκεκριμένο αλλεργιογόνο.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Η θεραπεία εξαρτάται από τη βαρύτητα και την ηλικία. Υπάρχουν οφθαλμικές σταγόνες που σταθεροποιούν τα μαστοκύτταρα και περιορίζουν την απελευθέρωση ισταμίνης, συχνά σε συνδυασμό με αντιισταμινική δράση. Αποδίδουν καλύτερα όταν ξεκινούν λίγο πριν την εποχή της γύρης και χρησιμοποιούνται σταθερά. Σε βαρύτερες μορφές ο γιατρός μπορεί να συστήσει για σύντομο διάστημα σταγόνες με κορτιζόνη.

Οι σταγόνες με κορτιζόνη δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται χωρίς οφθαλμολογική παρακολούθηση, γιατί μπορεί να αυξήσουν την ενδοφθάλμια πίεση ή να ευνοήσουν τον καταρράκτη. Οι σταγόνες «για κόκκινα μάτια» που συσπούν τα αγγεία δίνουν γρήγορα λευκό μάτι αλλά δεν θεραπεύουν, και με συχνή χρήση μπορεί να προκαλέσουν κοκκίνισμα από επαναφορά. Όταν συνυπάρχει έντονη ρινίτιδα, η συνεργασία με αλλεργιολόγο βοηθά στη συνολική ρύθμιση.

Εαρινή κερατοεπιπεφυκίτιδα στα παιδιά

Μια ξεχωριστή, πιο επίμονη μορφή εμφανίζεται κυρίως σε αγόρια σχολικής ηλικίας σε θερμά κλίματα. Χαρακτηρίζεται από πολύ έντονη φαγούρα, κολλώδες έκκριμα σε μορφή νημάτων, φωτοφοβία και μεγάλες θηλές κάτω από το άνω βλέφαρο. Μπορεί να επηρεάσει τον κερατοειδή, γι’ αυτό χρειάζεται παρακολούθηση από οφθαλμίατρο και όχι μόνο αντιαλλεργικές σταγόνες.

Πότε να επισκεφθείτε οφθαλμίατρο άμεσα

Επισκεφθείτε οφθαλμίατρο χωρίς καθυστέρηση αν παρατηρήσετε:

Πόνο στο μάτι, όχι απλώς φαγούρα ή ενόχληση.
Θάμπωμα που δεν καθαρίζει με το ανοιγοκλείσιμο.
Έντονη φωτοφοβία.
Συμπτώματα μόνο στο ένα μάτι.
Παχύρρευστο, κίτρινο ή πράσινο έκκριμα.
Κόκκινο μάτι ενώ φοράτε φακούς επαφής. Βγάλτε τους φακούς αμέσως.
Συμπτώματα που δεν βελτιώνονται σε λίγες μέρες ή επανέρχονται κάθε χρόνο όλο και πιο έντονα.

Στην εξέταση ελέγχονται ο επιπεφυκότας, ο κερατοειδής και η εσωτερική επιφάνεια των βλεφάρων, ώστε να αποκλειστεί λοίμωξη ή βλάβη του κερατοειδούς και να επιλεγεί θεραπεία ανάλογη με τη βαρύτητα.

Αν η αλλεργία στα μάτια σας ταλαιπωρεί κάθε άνοιξη, κλείστε ραντεβού στο ιατρείο μας στο Νέο Ψυχικό για εξέταση και εξατομικευμένο πλάνο.

Συχνές Ερωτήσεις

Μεταδίδεται η αλλεργική επιπεφυκίτιδα σε άλλους;

Όχι. Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα οφείλεται σε αντίδραση του οργανισμού στη γύρη ή σε άλλα αλλεργιογόνα και δεν μεταδίδεται. Ένα παιδί με αλλεργία στα μάτια μπορεί να πάει κανονικά στο σχολείο. Αν όμως υπάρχει παχύ έκκριμα, κολλημένα βλέφαρα ή τα συμπτώματα ξεκίνησαν στο ένα μάτι, πιθανότατα πρόκειται για λοίμωξη και χρειάζεται εξέταση.

Βοηθούν τα αντιισταμινικά χάπια στη φαγούρα στα μάτια;

Τα αντιισταμινικά από το στόμα μειώνουν συνολικά τα αλλεργικά συμπτώματα και συχνά βελτιώνουν και τα μάτια. Σε ορισμένους ανθρώπους όμως ξηραίνουν την επιφάνεια του ματιού, κάτι που μπορεί να επιδεινώσει το κάψιμο. Όταν τα μάτια είναι το κύριο πρόβλημα, οι οφθαλμικές σταγόνες δρουν πιο στοχευμένα. Την κατάλληλη επιλογή την κάνετε μαζί με τον γιατρό σας.

Μπορώ να φοράω φακούς επαφής όταν έχω αλλεργία στα μάτια;

Στις ήπιες περιπτώσεις συχνά ναι, με προσοχή. Η γύρη κολλάει στον φακό και παρατείνει τον ερεθισμό, γι’ αυτό τις μέρες με έντονα συμπτώματα είναι προτιμότερα τα γυαλιά. Οι ημερήσιοι φακοί μιας χρήσης είναι συνήθως πιο ανεκτοί στην αλλεργική περίοδο. Αν το μάτι κοκκινίσει ή πονέσει ενώ φοράτε φακούς, αφαιρέστε τους και ζητήστε εξέταση.

Κάθε χρόνο έχω τα ίδια συμπτώματα. Μπορώ να προλάβω την έξαρση;

Σε μεγάλο βαθμό, ναι. Αν τα συμπτώματα ξεκινούν κάθε χρόνο την ίδια περίοδο, ο οφθαλμίατρος μπορεί να προτείνει να ξεκινήσετε προληπτική αγωγή μία έως δύο εβδομάδες νωρίτερα. Σε συνδυασμό με μέτρα που μειώνουν την έκθεση στη γύρη, η έξαρση είναι συνήθως ηπιότερη και ελέγχεται ευκολότερα, με λιγότερη ανάγκη για ισχυρότερα φάρμακα.

Έχετε απορίες για την περίπτωσή σας;

Ο Δρ. Σκουτέρης σας εξετάζει στο ιατρείο στο Νέο Ψυχικό και σας εξηγεί τις επιλογές σας.

Κλήση 210 677 0007 Κλείστε ραντεβού

Σχετικά με τον συγγραφέα

Δρ. Βασίλειος Σκουτέρης, MD, FEBO

Χειρουργός οφθαλμίατρος με εξειδίκευση στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο John Radcliffe της Οξφόρδης και μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Οφθαλμολογίας (FEBO).

Βιογραφικό