Κερατόκωνος στους εφήβους: σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσετε

Γράφει ο Βασίλειος Σκουτέρης MD, FEBO, Χειρουργός Οφθαλμίατρος

Περιεχόμενα σελίδας

1. Τι είναι ο κερατόκωνος;
2. Γιατί η εφηβεία είναι κρίσιμη περίοδος;
3. Κερατόκωνος: συμπτώματα που πρέπει να προσέξετε
4. Συνηθισμένος αστιγματισμός ή κερατόκωνος;
5. Το τρίψιμο των ματιών και οι αλλεργίες
6. Άλλοι παράγοντες κινδύνου
7. Πώς γίνεται η διάγνωση;
8. Διασύνδεση κολλαγόνου (cross-linking): τι προσφέρει
9. Η καθημερινότητα ενός εφήβου με κερατόκωνο
10. Πότε να επισκεφθείτε οφθαλμίατρο
11. Συχνές Ερωτήσεις

Ο κερατόκωνος στους εφήβους εμφανίζεται συνήθως ως θολή ή παραμορφωμένη όραση, συχνές αλλαγές στα γυαλιά και αστιγματισμός που αυξάνεται γρήγορα. Επειδή στις μικρές ηλικίες η πάθηση τείνει να εξελίσσεται πιο γρήγορα, η έγκαιρη διάγνωση με τοπογραφία κερατοειδούς έχει μεγάλη σημασία για την προστασία της όρασης.

Τι είναι ο κερατόκωνος;

Ο κερατόκωνος είναι μια πάθηση του κερατοειδούς, του διάφανου «παραθύρου» στο μπροστινό μέρος του ματιού. Ο κερατοειδής λεπταίνει σταδιακά και, αντί να διατηρεί το ομαλό θολωτό σχήμα του, προπέτει σαν κώνος. Η ακανόνιστη αυτή επιφάνεια διαθλά το φως στρεβλά, με αποτέλεσμα θόλωση, παραμόρφωση των ειδώλων και ακανόνιστο αστιγματισμό που δεν διορθώνεται πάντα πλήρως με γυαλιά.

Η πάθηση αφορά συνήθως και τα δύο μάτια, συχνά όμως με διαφορετικό βαθμό. Ξεκινά κατά κανόνα στην εφηβεία ή στην αρχή της ενήλικης ζωής και μπορεί να εξελίσσεται για χρόνια, μέχρι περίπου την ηλικία των 30-40 ετών. Αναλυτικές πληροφορίες για τη διάγνωση και τις θεραπείες θα βρείτε στη σελίδα για τον κερατόκωνο.

Γιατί η εφηβεία είναι κρίσιμη περίοδος;

Στους εφήβους ο κερατόκωνος τείνει να εξελίσσεται πιο γρήγορα και πιο επιθετικά απ’ ό,τι στους ενήλικες. Επιπλέον, τα πρώτα συμπτώματα μοιάζουν πολύ με μια απλή μυωπία ή έναν αστιγματισμό, οπότε εύκολα αποδίδονται σε «κούραση από το διάβασμα» ή στις οθόνες. Έτσι, πολλά παιδιά αλλάζουν γυαλιά ξανά και ξανά χωρίς να έχει γίνει ο κατάλληλος έλεγχος.

Η έγκαιρη διάγνωση μετράει, γιατί σήμερα υπάρχει θεραπεία που μπορεί να επιβραδύνει ή να σταματήσει την εξέλιξη. Όσο πιο νωρίς εφαρμοστεί, τόσο περισσότερη όραση διατηρείται.

Κερατόκωνος: συμπτώματα που πρέπει να προσέξετε

Τα συμπτώματα του κερατόκωνου εξελίσσονται σταδιακά. Προσέξτε αν ο έφηβος:

• χρειάζεται νέα γυαλιά πολύ συχνά, για παράδειγμα κάθε λίγους μήνες,
• έχει αστιγματισμό που αυξάνεται ή αλλάζει άξονα από εξέταση σε εξέταση,
• βλέπει θολά ή «διπλά» με το ένα μάτι, ακόμη και με τα γυαλιά του,
• βλέπει τα φώτα με ουρές ή άλως, ιδιαίτερα τη νύχτα,
• ενοχλείται από το έντονο φως,
• μισοκλείνει τα μάτια για να διαβάσει τον πίνακα ή τους υπότιτλους,
• δεν ανέχεται πια τους μαλακούς φακούς επαφής ή δεν βλέπει καλά με αυτούς.

Κανένα από αυτά δεν σημαίνει από μόνο του κερατόκωνο. Ο συνδυασμός τους όμως, ή μια γρήγορη αλλαγή της συνταγής, είναι λόγος για πιο εξειδικευμένο έλεγχο.

Συνηθισμένος αστιγματισμός ή κερατόκωνος;

Το τρίψιμο των ματιών και οι αλλεργίες

Το έντονο και συχνό τρίψιμο των ματιών είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου που μπορούμε να επηρεάσουμε. Η μηχανική πίεση φαίνεται να επιβαρύνει τον ήδη ευάλωτο κερατοειδή και να επιταχύνει την εξέλιξη. Πολλοί έφηβοι τρίβουν τα μάτια τους με τις αρθρώσεις των δακτύλων, για αρκετά δευτερόλεπτα, χωρίς να το καταλαβαίνουν.

Συχνά πίσω από το τρίψιμο κρύβεται φαγούρα από αλλεργία. Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα, το άσθμα και το ατοπικό έκζεμα είναι πιο συχνά σε παιδιά με κερατόκωνο. Η σωστή αντιμετώπιση της αλλεργίας, με τη βοήθεια του οφθαλμιάτρου, μειώνει τη φαγούρα και άρα την ανάγκη για τρίψιμο.

Πρακτικές συμβουλές για το σπίτι:

• Εξηγήστε στο παιδί γιατί δεν πρέπει να τρίβει τα μάτια του.
• Όταν υπάρχει φαγούρα, κρύες κομπρέσες στα κλειστά βλέφαρα και λιπαντικές σταγόνες από το ψυγείο συχνά ανακουφίζουν.
• Αν τρίβει τα μάτια στον ύπνο, συζητήστε το με τον γιατρό.
• Αντιμετωπίστε έγκαιρα τις εποχικές αλλεργίες.

Άλλοι παράγοντες κινδύνου

• Οικογενειακό ιστορικό: αν ένας γονιός ή αδελφός έχει κερατόκωνο, τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας καλό είναι να ελεγχθούν.
• Ατοπία: αλλεργίες, άσθμα, έκζεμα.
• Ορισμένα σύνδρομα, όπως το σύνδρομο Down, και παθήσεις του συνδετικού ιστού.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Στα πρώτα στάδια ο κερατόκωνος μπορεί να μη φαίνεται σε μια απλή εξέταση. Η βασική εξέταση είναι η τοπογραφία ή τομογραφία κερατοειδούς, που χαρτογραφεί με ακρίβεια την καμπυλότητα και το πάχος του κερατοειδούς. Είναι γρήγορη, δεν πονά και δεν απαιτεί επαφή με το μάτι. Η επανάληψή της ανά τακτά διαστήματα δείχνει αν η πάθηση εξελίσσεται, κάτι που καθορίζει τη θεραπεία. Στην παιδική οφθαλμολογία η εξέταση προσαρμόζεται στην ηλικία και τη συνεργασία του παιδιού.

Διασύνδεση κολλαγόνου (cross-linking): τι προσφέρει

Η διασύνδεση κολλαγόνου του κερατοειδούς (corneal cross-linking) είναι η θεραπεία που έχει αλλάξει την πορεία του κερατόκωνου τα τελευταία χρόνια. Στον κερατοειδή εφαρμόζονται σταγόνες ριβοφλαβίνης (βιταμίνη Β2) και στη συνέχεια ελεγχόμενη υπεριώδης ακτινοβολία. Έτσι δημιουργούνται νέοι δεσμοί ανάμεσα στις ίνες κολλαγόνου και ο κερατοειδής γίνεται πιο ανθεκτικός.

Είναι σημαντικό να είμαστε ακριβείς για το τι κάνει:

• Στόχος είναι να επιβραδύνει ή να σταματήσει την εξέλιξη. Στις περισσότερες μελέτες η πάθηση σταθεροποιείται σε μεγάλο ποσοστό ασθενών.
• Δεν «θεραπεύει» τον κερατόκωνο ούτε επαναφέρει το φυσιολογικό σχήμα του κερατοειδούς. Μετά από αυτή, συνήθως χρειάζονται ακόμη γυαλιά ή ειδικοί φακοί επαφής.
• Τις πρώτες μέρες υπάρχει ενόχληση και η όραση σταθεροποιείται σταδιακά μέσα σε μερικούς μήνες.
• Χρειάζεται μακροχρόνια παρακολούθηση για να επιβεβαιωθεί η σταθεροποίηση.

Στους εφήβους, επειδή η εξέλιξη μπορεί να είναι γρήγορη, η διασύνδεση κολλαγόνου συζητείται συνήθως νωρίς, μόλις τεκμηριωθεί εξέλιξη. Για την όραση, ανάλογα με το στάδιο, χρησιμοποιούνται γυαλιά ή ειδικοί φακοί επαφής, όπως ημίσκληροι ή σκληρικοί. Η διαθλαστική επέμβαση laser τύπου LASIK δεν ενδείκνυται σε μάτια με κερατόκωνο.

Η καθημερινότητα ενός εφήβου με κερατόκωνο

Η διάγνωση προκαλεί συχνά ανησυχία στην οικογένεια, όμως οι περισσότεροι έφηβοι με κερατόκωνο συνεχίζουν κανονικά το σχολείο, τον αθλητισμό και τις δραστηριότητές τους. Αυτό που αλλάζει είναι ότι χρειάζονται τακτική παρακολούθηση, συνήθως με τοπογραφία κάθε λίγους μήνες στην αρχή, και συνέπεια στις οδηγίες.

• Στα αθλήματα επαφής ή με μπάλα, προστατευτικά γυαλιά μειώνουν τον κίνδυνο τραυματισμού.
• Οι ειδικοί φακοί επαφής χρειάζονται σωστή υγιεινή και τακτικό έλεγχο εφαρμογής.
• Αν η όραση επηρεάζει τη σχολική επίδοση, αξίζει να ενημερωθεί ο εκπαιδευτικός, ώστε το παιδί να κάθεται μπροστά.

Πότε να επισκεφθείτε οφθαλμίατρο

Κλείστε ραντεβού για έλεγχο αν ο έφηβος αλλάζει συχνά γυαλιά, αν δεν βλέπει καθαρά ακόμη και με τη συνταγή του, ή αν υπάρχει κερατόκωνος στην οικογένεια. Ζητήστε άμεση εξέταση σε περίπτωση απότομης πτώσης της όρασης με πόνο, έντονη φωτοφοβία ή κοκκίνισμα, και εμφάνιση λευκής θολερότητας στο μάτι, που μπορεί να σημαίνει οξύ οίδημα του κερατοειδούς.

Αν ανησυχείτε για την όραση του παιδιού σας, κλείστε ραντεβού στο ιατρείο μας στο Νέο Ψυχικό για τοπογραφικό έλεγχο.

Συχνές Ερωτήσεις

Σχετικά άρθρα

28 Σεπτεμβρίου 2026

Γιατί δακρύζει το μάτι; Αιτίες, πότε ανησυχούμε και θεραπεία

Δακρύζει το μάτι σας συνέχεια ή μόνο το ένα; Οι συχνότερες αιτίες, από ξηροφθαλμία και αλλεργία έως φραγμένο δακρυϊκό πόρο, και πότε να δείτε οφθαλμίατρο.

Διαβάστε το άρθρο

28 Σεπτεμβρίου 2026

Πέταγμα ματιού και βλεφάρου: γιατί συμβαίνει και τι να κάνετε

Πεταρίζει το μάτι σας; Οι συχνότερες αιτίες, από στρες, καφεΐνη και έλλειψη μαγνησίου μέχρι ξηροφθαλμία, τι βοηθά και πότε χρειάζεται οφθαλμίατρο.

Διαβάστε το άρθρο

28 Σεπτεμβρίου 2026

Ζω με εκφύλιση: τι πρέπει να προσέχω όταν έχω ωχρά κηλίδα

Πρακτικός οδηγός για όσους ζουν με εκφύλιση ωχράς κηλίδας: αυτοέλεγχος με το πλέγμα Amsler, διατροφή, συμπληρώματα, παρακολούθηση και προσαρμογές στο σπίτι.

Διαβάστε το άρθρο