Γράφει ο Βασίλειος Σκουτέρης MD, FEBO, Χειρουργός Οφθαλμίατρος
Περιεχόμενα σελίδας
- Τι είναι η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς;
- Αίτια και παράγοντες κινδύνου
- Συμπτώματα: λάμψεις, μυγάκια και σκιά
- Πώς γίνεται η διάγνωση;
- Θεραπεία: πώς αντιμετωπίζεται
- Τι ισχύει μετά την επέμβαση;
- Πότε να δείτε οφθαλμίατρο επειγόντως
- Οι τρεις τύποι αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς
- Οπίσθια αποκόλληση υαλοειδούς: το πρώτο βήμα
- Ρωγμή αμφιβληστροειδούς: αίτια, συμπτώματα και θεραπεία
- Γιατί ο χρόνος είναι τόσο κρίσιμος
- Η φυσαλίδα αερίου και η θέση του κεφαλιού
- Ανάρρωση και όραση μετά την επέμβαση
- Πρόληψη: μπορεί να αποφευχθεί η αποκόλληση;
- Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο αποκόλλησης
- Αποκόλληση αμφιβληστροειδούς στα παιδιά
- Οδήγηση, εργασία και καθημερινότητα μετά την αποκατάσταση
- Μύθοι και αλήθειες για την αποκόλληση
- Ερωτήσεις που αξίζει να κάνετε στον οφθαλμίατρό σας
- Συχνές Ερωτήσεις
Η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς είναι η απόσπαση του αμφιβληστροειδούς, του φωτοευαίσθητου χιτώνα στο πίσω μέρος του ματιού, από το υπόστρωμα που τον τρέφει. Είναι επείγουσα κατάσταση: χωρίς έγκαιρη αντιμετώπιση μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια όρασης. Προειδοποιητικά σημάδια είναι τα νέα μυγάκια, οι λάμψεις και μια σκιά στο οπτικό πεδίο.
Τι είναι η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς;
Ο αμφιβληστροειδής λειτουργεί όπως ο αισθητήρας μιας φωτογραφικής μηχανής. Μετατρέπει το φως σε νευρικά σήματα που φτάνουν στον εγκέφαλο μέσω του οπτικού νεύρου. Για να λειτουργεί, πρέπει να εφάπτεται στα στρώματα που βρίσκονται από κάτω του και του παρέχουν οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά. Όταν αποσπαστεί, τα κύτταρα που αντιλαμβάνονται το φως αρχίζουν να υποφέρουν και, όσο περισσότερο διαρκεί η αποκόλληση, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος μόνιμης βλάβης.
Υπάρχουν τρεις βασικοί τύποι:
- Ρηγματογενής αποκόλληση: η συχνότερη μορφή. Ξεκινά από μια ρωγμή αμφιβληστροειδούς, μέσα από την οποία περνά υγρό από την υαλοειδή κοιλότητα και «σηκώνει» τον αμφιβληστροειδή.
- Ελκτική αποκόλληση: οφείλεται σε ινώδεις μεμβράνες που τραβούν τον αμφιβληστροειδή, όπως συμβαίνει στην προχωρημένη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.
- Εξιδρωματική αποκόλληση: υγρό συγκεντρώνεται κάτω από τον αμφιβληστροειδή χωρίς ρωγμή, λόγω φλεγμονής, όγκου ή αγγειακής πάθησης.
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Το υαλοειδές σώμα είναι η διαυγής γέλη που γεμίζει το εσωτερικό του ματιού. Με την ηλικία ρευστοποιείται και κάποια στιγμή αποσπάται από τον αμφιβληστροειδή, κάτι που ονομάζεται οπίσθια αποκόλληση υαλοειδούς. Είναι φυσιολογική διαδικασία και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν προκαλεί πρόβλημα. Σε ένα μικρό ποσοστό όμως το υαλοειδές τραβά τον αμφιβληστροειδή τόσο δυνατά ώστε δημιουργείται ρωγμή, και από εκεί μπορεί να ξεκινήσει αποκόλληση.
Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε όσους έχουν:
- υψηλή μυωπία, επειδή το μακρύτερο μάτι έχει λεπτότερο αμφιβληστροειδή στην περιφέρεια,
- προηγούμενη χειρουργική επέμβαση στο μάτι, με συχνότερη την εγχείρηση καταρράκτη,
- τραυματισμό στο μάτι ή στο κεφάλι,
- αποκόλληση αμφιβληστροειδούς στο άλλο μάτι ή οικογενειακό ιστορικό,
- περιοχές λέπτυνσης στην περιφέρεια του αμφιβληστροειδούς, όπως η δικτυωτή εκφύλιση,
- προχωρημένη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.
Συμπτώματα: λάμψεις, μυγάκια και σκιά
Η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς δεν προκαλεί πόνο. Γι’ αυτό τα οπτικά συμπτώματα είναι το μόνο σήμα κινδύνου και δεν πρέπει να αγνοούνται:
- Ξαφνική αύξηση των μυγακιών: πολλές μικρές κουκκίδες, κλωστές ή ένα «σύννεφο» που κινείται με το βλέμμα.
- Λάμψεις φωτός: σύντομες αναλαμπές, συνήθως στην άκρη του οπτικού πεδίου, πιο εμφανείς στο σκοτάδι.
- Σκιά ή «κουρτίνα»: ένα σκοτεινό τμήμα που ξεκινά από την περιφέρεια και προχωρά προς το κέντρο.
- Θόλωση ή παραμόρφωση της όρασης: όταν η αποκόλληση φτάσει στην ωχρά κηλίδα, επηρεάζεται η κεντρική όραση.
Τα λίγα, σταθερά μυγάκια που υπάρχουν εδώ και χρόνια είναι συνήθως αθώα. Η διάκριση ανάμεσα στα ακίνδυνα και στα ανησυχητικά μυγάκια εξηγείται αναλυτικά στη σελίδα τι είναι τα μυγάκια στα μάτια. Κάθε νέα, αιφνίδια αλλαγή όμως χρειάζεται εξέταση την ίδια ημέρα.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση γίνεται με λεπτομερή βυθοσκόπηση μετά από μυδρίαση. Ο οφθαλμίατρος εξετάζει ολόκληρο τον αμφιβληστροειδή μέχρι την ακραία περιφέρεια, αναζητώντας ρωγμές, περιοχές λέπτυνσης και υγρό κάτω από τον αμφιβληστροειδή. Συχνά ασκείται ελαφριά πίεση στο βλέφαρο, ώστε να φανούν τα πιο απομακρυσμένα σημεία.
Ανάλογα με την περίπτωση, ο έλεγχος συμπληρώνεται με:
- φωτογραφία βυθού, για καταγραφή των ευρημάτων και σύγκριση στους επανελέγχους,
- οπτική τομογραφία συνοχής (OCT), για να φανεί αν έχει επηρεαστεί η ωχρά κηλίδα,
- υπερηχογράφημα του ματιού, όταν αιμορραγία ή θόλωση του φακού δεν επιτρέπουν καλή εικόνα του βυθού.
Θεραπεία: πώς αντιμετωπίζεται
Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από το αν υπάρχει μόνο ρωγμή ή ήδη αποκόλληση, από το μέγεθος και τη θέση της, από το αν έχει επηρεαστεί η ωχρά κηλίδα και από το αν το μάτι έχει χειρουργηθεί για καταρράκτη. Ο χρόνος είναι καθοριστικός: όσο νωρίτερα αντιμετωπιστεί, τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες να διατηρηθεί η όραση.
Laser φωτοπηξία για ρωγμή αμφιβληστροειδούς
Όταν η ρωγμή εντοπιστεί πριν από την αποκόλληση, με laser γίνονται μικρά εγκαύματα γύρω της. Αυτά δημιουργούν μια ουλή που «κολλά» τον αμφιβληστροειδή και εμποδίζει το υγρό να περάσει από κάτω. Η θεραπεία γίνεται στο ιατρείο με τοπικό αναισθητικό κολλύριο και διαρκεί λίγα λεπτά. Σε ορισμένες θέσεις εφαρμόζεται εναλλακτικά κρυοπηξία, δηλαδή ψύξη από το εξωτερικό του ματιού.
Πνευματική αμφιβληστροειδοπηξία
Σε επιλεγμένες αποκολλήσεις με μία μικρή ρωγμή στο άνω τμήμα του ματιού, εγχέεται μια μικρή φυσαλίδα ειδικού αερίου μέσα στο μάτι. Ο ασθενής κρατά το κεφάλι σε συγκεκριμένη θέση για λίγες ημέρες, ώστε η φυσαλίδα να πιέζει τη ρωγμή, η οποία στη συνέχεια σφραγίζεται με laser ή κρυοπηξία.
Σκληρική περίδεση
Ένα λεπτό εύκαμπτο υλικό ράβεται στο εξωτερικό τοίχωμα του ματιού, στον σκληρό χιτώνα, και το πιέζει ελαφρά προς τα μέσα, ώστε να έρθει σε επαφή με τη ρωγμή. Το υλικό παραμένει συνήθως μόνιμα και δεν φαίνεται. Χρησιμοποιείται συχνότερα σε νεότερους ασθενείς που δεν έχουν χειρουργηθεί για καταρράκτη.
Υαλοειδεκτομή
Με μικροχειρουργικά εργαλεία αφαιρείται το υαλοειδές που τραβά τον αμφιβληστροειδή, ο αμφιβληστροειδής επανατοποθετείται και οι ρωγμές σφραγίζονται με laser. Στο τέλος το μάτι γεμίζει με αέριο ή με σιλικονέλαιο, που κρατούν τον αμφιβληστροειδή στη θέση του όσο επουλώνεται. Είναι η συχνότερη επέμβαση σε σύνθετες αποκολλήσεις και σε μάτια που έχουν ήδη χειρουργηθεί για καταρράκτη.
| Μέθοδος | Πότε χρησιμοποιείται | Πού γίνεται |
|---|---|---|
| Laser φωτοπηξία | Ρωγμή χωρίς αποκόλληση ή πολύ περιορισμένη αποκόλληση | Ιατρείο, με σταγόνες |
| Πνευματική αμφιβληστροειδοπηξία | Επιλεγμένες αποκολλήσεις με μικρή ρωγμή στο άνω τμήμα | Ιατρείο ή χειρουργείο |
| Σκληρική περίδεση | Κυρίως νεότεροι ασθενείς, μάτια χωρίς επέμβαση καταρράκτη | Χειρουργείο |
| Υαλοειδεκτομή | Σύνθετες ή εκτεταμένες αποκολλήσεις, χειρουργημένα μάτια | Χειρουργείο |
Τι ισχύει μετά την επέμβαση;
Η ανάρρωση διαφέρει ανάλογα με τη μέθοδο. Μετά από επέμβαση με αέριο χρειάζεται συγκεκριμένη θέση του κεφαλιού για κάποιες ημέρες, ενώ απαγορεύονται οι πτήσεις και η μετάβαση σε μεγάλο υψόμετρο μέχρι να απορροφηθεί πλήρως η φυσαλίδα, γιατί η αλλαγή της πίεσης μπορεί να τη διογκώσει επικίνδυνα. Αν χρησιμοποιηθεί σιλικονέλαιο, συνήθως απαιτείται δεύτερη επέμβαση για την αφαίρεσή του μετά από μερικούς μήνες.
Η όραση βελτιώνεται σταδιακά, μέσα σε εβδομάδες ή μήνες. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται κυρίως από το αν είχε αποκολληθεί η ωχρά κηλίδα και για πόσο διάστημα. Μετά από υαλοειδεκτομή είναι συχνή η εμφάνιση ή η επιδείνωση καταρράκτη. Σε ένα ποσοστό ασθενών η αποκόλληση επανεμφανίζεται και χρειάζεται νέα επέμβαση, γι’ αυτό οι επανέλεγχοι είναι απαραίτητοι.
Πότε να δείτε οφθαλμίατρο επειγόντως
Επικοινωνήστε με οφθαλμίατρο την ίδια ημέρα, χωρίς να περιμένετε αν θα περάσει, όταν εμφανίσετε:
- ξαφνική εμφάνιση πολλών νέων μυγακιών,
- λάμψεις φωτός, ιδίως αν είναι καινούριες ή επαναλαμβάνονται,
- σκιά, κουρτίνα ή «πέπλο» σε οποιοδήποτε σημείο του οπτικού πεδίου,
- αιφνίδια θόλωση ή παραμόρφωση της όρασης.
Αν ανήκετε σε ομάδα αυξημένου κινδύνου, όπως άτομα με υψηλή μυωπία ή με ιστορικό αποκόλλησης στο άλλο μάτι, ο τακτικός έλεγχος του βυθού με μυδρίαση βοηθά να εντοπιστούν ρωγμές πριν προκαλέσουν αποκόλληση.
Για έλεγχο του αμφιβληστροειδούς στο ιατρείο στο Νέο Ψυχικό, κλείστε ραντεβού.
Οι τρεις τύποι αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς
- Ρηγματογενής αποκόλληση: η συχνότερη μορφή. Δημιουργείται μια ρωγμή ή οπή στον αμφιβληστροειδή, από την οποία περνά υγρό από το εσωτερικό του ματιού και τον ξεκολλάει από τα υποκείμενα στρώματα.
- Ελκτική αποκόλληση: ινώδης ιστός στην επιφάνεια του αμφιβληστροειδούς τον «τραβάει» προς τα μέσα. Εμφανίζεται κυρίως στην προχωρημένη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.
- Εξιδρωματική αποκόλληση: υγρό συγκεντρώνεται κάτω από τον αμφιβληστροειδή χωρίς ρωγμή, λόγω φλεγμονής, όγκου ή αγγειακής πάθησης. Η θεραπεία στοχεύει στην υποκείμενη αιτία.
Οπίσθια αποκόλληση υαλοειδούς: το πρώτο βήμα
Το υαλοειδές είναι η διαυγής γέλη που γεμίζει το εσωτερικό του ματιού. Με την ηλικία ρευστοποιείται και κάποια στιγμή αποκολλάται από τον αμφιβληστροειδή. Αυτή η οπίσθια αποκόλληση υαλοειδούς είναι φυσιολογική και συμβαίνει στους περισσότερους ανθρώπους μετά τα 50 με 60, νωρίτερα στους μύωπες. Προκαλεί συνήθως αιφνίδια εμφάνιση «μυγακιών» ή ενός μεγάλου αιωρούμενου δακτυλίου και μερικές φορές λάμψεις.
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν προκαλεί βλάβη. Σε ένα μικρό όμως ποσοστό, όπου το υαλοειδές είναι σφιχτά κολλημένο, τραβάει τον αμφιβληστροειδή και δημιουργεί ρωγμή. Γι’ αυτό κάθε νέα εμφάνιση μυγακιών ή λάμψεων χρειάζεται εξέταση του βυθού με διαστολή μέσα σε λίγες ημέρες, ακόμη κι αν τελικά δεν βρεθεί τίποτα ανησυχητικό.
Ρωγμή αμφιβληστροειδούς: αίτια, συμπτώματα και θεραπεία
Η ρωγμή αμφιβληστροειδούς είναι συχνά ο πρόδρομος της αποκόλλησης. Τα συνηθέστερα αίτια είναι η έλξη από την οπίσθια αποκόλληση του υαλοειδούς, οι λεπτές εκφυλιστικές περιοχές στην περιφέρεια του αμφιβληστροειδούς που έχουν ιδιαίτερα οι μύωπες, και τα χτυπήματα στο μάτι. Τα συμπτώματα είναι ίδια με αυτά της οπίσθιας αποκόλλησης υαλοειδούς: λάμψεις και νέα μυγάκια, μερικές φορές σαν «σύννεφο» από μικρές κουκκίδες, που οφείλεται σε μικρή αιμορραγία.
Όταν η ρωγμή εντοπιστεί πριν ξεκολλήσει ο αμφιβληστροειδής, η θεραπεία είναι απλή: με laser φωτοπηξία δημιουργούνται μικρές «κολλήσεις» γύρω από τη ρωγμή, που τη σφραγίζουν. Η θεραπεία γίνεται στο ιατρείο, διαρκεί λίγα λεπτά και αποτρέπει στις περισσότερες περιπτώσεις την αποκόλληση. Αυτός είναι ο λόγος που η έγκαιρη εξέταση είναι τόσο σημαντική.
Λάμψεις ή νέα «μυγάκια» στην όρασή σας;
Χρειάζεστε εξέταση του βυθού με διαστολή. Καλέστε μας για ραντεβού στο ιατρείο μας στο Νέο Ψυχικό.
Γιατί ο χρόνος είναι τόσο κρίσιμος
Η πρόγνωση της όρασης μετά από αποκόλληση εξαρτάται κυρίως από το αν έχει ξεκολλήσει η ωχρά κηλίδα, το κέντρο της όρασης. Όταν η αποκόλληση διαγνωστεί ενώ η ωχρά κηλίδα είναι ακόμη στη θέση της, η επέμβαση γίνεται επειγόντως για να την προστατέψει, και η τελική όραση είναι συνήθως πολύ καλή. Όταν η ωχρά κηλίδα έχει ήδη αποκολληθεί, η επέμβαση επανασυνδέει τον αμφιβληστροειδή, όμως η κεντρική όραση μπορεί να μην επανέλθει πλήρως. Γι’ αυτό μια σκιά που «ανεβαίνει» στο οπτικό πεδίο είναι επείγουσα κατάσταση.
Η φυσαλίδα αερίου και η θέση του κεφαλιού
Σε πολλές επεμβάσεις αποκόλλησης, στο τέλος τοποθετείται μέσα στο μάτι μια φυσαλίδα αερίου. Η φυσαλίδα πιέζει τον αμφιβληστροειδή στη θέση του όσο επουλώνονται οι ρωγμές και απορροφάται σταδιακά μέσα σε λίγες εβδομάδες. Για να λειτουργήσει σωστά, ο ασθενής χρειάζεται συχνά να κρατά το κεφάλι σε συγκεκριμένη θέση για αρκετές ώρες την ημέρα τις πρώτες μέρες. Η θέση εξαρτάται από το σημείο της ρωγμής και ορίζεται από τον χειρουργό.
Όσο υπάρχει φυσαλίδα αερίου στο μάτι:
- δεν επιτρέπεται ταξίδι με αεροπλάνο ούτε μετάβαση σε μεγάλο υψόμετρο, γιατί το αέριο διαστέλλεται και η πίεση του ματιού μπορεί να ανέβει επικίνδυνα
- πρέπει να ενημερώσετε κάθε αναισθησιολόγο, γιατί ορισμένα αναισθητικά αέρια αντενδείκνυνται
- η όραση είναι πολύ θολή και βελτιώνεται καθώς η φυσαλίδα μικραίνει
Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις χρησιμοποιείται σιλικονέλαιο, που δεν απορροφάται και αφαιρείται με δεύτερη επέμβαση μετά από κάποιους μήνες.
Ανάρρωση και όραση μετά την επέμβαση
- Πρώτες μέρες: ενόχληση, πρήξιμο και κοκκίνισμα. Κολλύρια αντιβιοτικά και αντιφλεγμονώδη, σύμφωνα με τις οδηγίες.
- Πρώτες εβδομάδες: αποφυγή έντονης σωματικής προσπάθειας, σκυψίματος και άρσης βάρους. Δουλειά γραφείου συνήθως μετά από μία με δύο εβδομάδες, ανάλογα με την επέμβαση.
- Πρώτοι μήνες: η όραση βελτιώνεται σταδιακά. Μπορεί να χρειαστούν νέα γυαλιά, ιδίως μετά από σκληρική περίδεση που αλλάζει το σχήμα του ματιού.
- Μακροχρόνια: τακτικοί έλεγχοι και στα δύο μάτια, γιατί ο κίνδυνος αποκόλλησης στο άλλο μάτι είναι αυξημένος.
Πρόληψη: μπορεί να αποφευχθεί η αποκόλληση;
Δεν μπορούμε να αποτρέψουμε τη φυσιολογική αποκόλληση του υαλοειδούς, μπορούμε όμως να μειώσουμε σημαντικά τον κίνδυνο αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς:
- με ετήσια εξέταση του βυθού σε όσους έχουν υψηλή μυωπία, ιστορικό αποκόλλησης στο άλλο μάτι ή στην οικογένεια
- με προληπτικό laser σε επιλεγμένες εκφυλιστικές περιοχές ή ρωγμές υψηλού κινδύνου
- με προστατευτικά γυαλιά σε αθλήματα με μπάλα, πολεμικές τέχνες και εργασίες με κίνδυνο χτυπήματος
- με άμεση εξέταση σε κάθε νέα εμφάνιση λάμψεων ή μυγακιών
Ο Δρ. Βασίλειος Σκουτέρης, με εξειδίκευση στις παθήσεις του αμφιβληστροειδούς από την Οξφόρδη, εξετάζει επειγόντως ασθενείς με λάμψεις και μυγάκια στο ιατρείο του στο Νέο Ψυχικό. Για ραντεβού καλέστε στο 210 677 0007.
Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο αποκόλλησης
Η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε, όμως κάποιες ομάδες ανθρώπων τη συναντούν πολύ συχνότερα. Αν ανήκετε σε μία από αυτές, αξίζει να γνωρίζετε τα προειδοποιητικά σημάδια και να κάνετε τακτικό έλεγχο βυθού, ακόμη κι αν η όρασή σας φαίνεται φυσιολογική.
Υψηλή μυωπία
Στη μυωπία ο βολβός είναι πιο μακρύς από το φυσιολογικό και ο αμφιβληστροειδής τεντώνεται, γίνεται λεπτότερος και εμφανίζει συχνότερα περιοχές εκφύλισης στην περιφέρεια. Άτομα με μυωπία πάνω από 6 βαθμούς έχουν αρκετές φορές μεγαλύτερο κίνδυνο από τον γενικό πληθυσμό. Για τον λόγο αυτό, ένας μύωπας που κάνει έλεγχο μόνο για γυαλιά χάνει το πιο σημαντικό κομμάτι: τη βυθοσκόπηση με διαστολή κόρης.
Μετά από επέμβαση καταρράκτη
Η σύγχρονη επέμβαση καταρράκτη είναι πολύ ασφαλής, ωστόσο αυξάνει ελαφρά τον κίνδυνο αποκόλλησης τα επόμενα χρόνια, κυρίως σε μύωπες και σε νεότερους ασθενείς. Αν μετά το χειρουργείο εμφανιστούν ξαφνικά νέα μυγάκια ή λάμψεις, δεν είναι «φυσιολογικό μετεγχειρητικό», χρειάζεται εξέταση την ίδια μέρα.
Τραυματισμός του ματιού
Ένα χτύπημα με μπάλα, αγκώνα ή αντικείμενο μπορεί να προκαλέσει ρωγμή, ακόμη κι αν το μάτι δείχνει εξωτερικά ανέπαφο. Η αποκόλληση μετά από τραύμα δεν εμφανίζεται πάντα αμέσως· μπορεί να εκδηλωθεί εβδομάδες ή μήνες αργότερα. Γι’ αυτό, μετά από ισχυρό χτύπημα στο μάτι, ο έλεγχος βυθού είναι απαραίτητος.
Ιστορικό και κληρονομικότητα
Όποιος έχει κάνει αποκόλληση στο ένα μάτι έχει αυξημένο κίνδυνο και στο άλλο, οπότε το «υγιές» μάτι χρειάζεται στενή παρακολούθηση. Επίσης, το οικογενειακό ιστορικό αποκόλλησης, καθώς και η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια σε προχωρημένο στάδιο, ανεβάζουν τον κίνδυνο.
Αποκόλληση αμφιβληστροειδούς στα παιδιά
Στα παιδιά η αποκόλληση είναι σπάνια, αλλά συχνά διαγιγνώσκεται αργά, γιατί ένα μικρό παιδί δεν θα πει ότι «βλέπει σκιά». Οι γονείς μπορεί να προσέξουν ότι το παιδί στραβίζει, ότι σκουντουφλάει από τη μία πλευρά ή ότι η κόρη του ματιού φαίνεται ασπριδερή στις φωτογραφίες. Συνήθεις αιτίες είναι η υψηλή μυωπία, ο τραυματισμός και κάποια κληρονομικά σύνδρομα. Ο τακτικός έλεγχος στην παιδοοφθαλμολογία εντοπίζει έγκαιρα τα παιδιά που χρειάζονται παρακολούθηση.
Οδήγηση, εργασία και καθημερινότητα μετά την αποκατάσταση
Η επιστροφή στην καθημερινότητα εξαρτάται από τον τύπο της επέμβασης και από το αν έχει τοποθετηθεί φυσαλίδα αερίου ή σιλικονέλαιο. Για την οδήγηση, το κριτήριο δεν είναι οι μέρες που πέρασαν αλλά η όραση: πρέπει να πληροίτε τα όρια οπτικής οξύτητας και οπτικού πεδίου, και το αέριο να έχει απορροφηθεί πλήρως. Στην εργασία γραφείου οι περισσότεροι επιστρέφουν σε 2 με 4 εβδομάδες, ενώ σε χειρωνακτικές δουλειές με σήκωμα βάρους η επιστροφή καθυστερεί περισσότερο. Κολύμπι, γυμναστήριο και αθλήματα επαφής ξεκινούν μόνο με την έγκριση του γιατρού.
Μύθοι και αλήθειες για την αποκόλληση
- «Αφού δεν πονάει, δεν είναι επείγον». Λάθος. Η αποκόλληση είναι ανώδυνη και ακριβώς γι’ αυτό πολλοί καθυστερούν επικίνδυνα.
- «Τα μυγάκια είναι πάντα αθώα». Τα παλιά, σταθερά μυγάκια συνήθως είναι. Τα ξαφνικά, πολλά και νέα μυγάκια, ειδικά με λάμψεις, θέλουν εξέταση το ίδιο 24ωρο.
- «Με το σκύψιμο ή το σήκωμα βάρους προκαλείται αποκόλληση». Σε υγιές μάτι όχι. Ο κίνδυνος σχετίζεται κυρίως με το υαλοειδές, τη μυωπία και το ιστορικό.
- «Μετά την επέμβαση η όραση γίνεται όπως πριν». Εξαρτάται. Αν η ωχρά κηλίδα δεν είχε αποκολληθεί, οι πιθανότητες για πολύ καλή όραση είναι υψηλές· αν είχε, η βελτίωση είναι σταδιακή και μερικές φορές ατελής.
Ερωτήσεις που αξίζει να κάνετε στον οφθαλμίατρό σας
Στο ραντεβού, είναι χρήσιμο να έχετε σημειώσει τι θέλετε να μάθετε. Ρωτήστε αν η ωχρά κηλίδα είναι προσβεβλημένη, ποια μέθοδος προτείνεται στη δική σας περίπτωση και γιατί, αν θα χρειαστεί ειδική θέση κεφαλιού και για πόσες μέρες, πότε μπορείτε να πετάξετε ή να οδηγήσετε, και κάθε πότε θα γίνεται ο επανέλεγχος. Ρωτήστε επίσης αν χρειάζεται προληπτικό laser στο άλλο μάτι.
Αν έχετε λάμψεις, νέα μυγάκια ή σκιά στο οπτικό σας πεδίο, μην περιμένετε. Καλέστε στο 210 677 0007 για άμεση εξέταση βυθού.
Συχνές Ερωτήσεις
Πόσο γρήγορα πρέπει να χειρουργηθεί μια αποκόλληση;
Η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς αντιμετωπίζεται κατά προτεραιότητα, συνήθως μέσα σε ώρες ή λίγες ημέρες από τη διάγνωση. Ιδιαίτερα επείγουσα είναι όταν η ωχρά κηλίδα δεν έχει ακόμη αποκολληθεί, γιατί τότε υπάρχει καλή πιθανότητα να διατηρηθεί η κεντρική όραση. Ο ακριβής χρόνος καθορίζεται από τον χειρουργό μετά την εξέταση.
Μπορεί να γίνει αποκόλληση και στα δύο μάτια;
Ναι. Όποιος έχει κάνει αποκόλληση στο ένα μάτι έχει αυξημένο κίνδυνο και στο άλλο, κυρίως αν υπάρχει υψηλή μυωπία ή περιοχές λέπτυνσης στην περιφέρεια. Γι’ αυτό σε κάθε επίσκεψη εξετάζονται προσεκτικά και τα δύο μάτια. Αν βρεθούν ρωγμές ή επικίνδυνες περιοχές στο υγιές μάτι, μπορεί να συσταθεί προληπτική θεραπεία με laser.
Προκαλεί πόνο η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς;
Όχι, η αποκόλληση δεν πονάει, γιατί ο αμφιβληστροειδής δεν έχει νεύρα που αντιλαμβάνονται τον πόνο. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλοί ασθενείς καθυστερούν να εξεταστούν. Τα μόνα σημάδια είναι οπτικά: νέα μυγάκια, λάμψεις, σκιά στο οπτικό πεδίο ή θόλωση. Κάθε τέτοια αλλαγή χρειάζεται έλεγχο την ίδια ημέρα.
Μπορώ να ταξιδέψω με αεροπλάνο μετά την επέμβαση;
Εξαρτάται από τη μέθοδο. Αν μέσα στο μάτι έχει τοποθετηθεί φυσαλίδα αερίου, οι πτήσεις και η μετάβαση σε ορεινές περιοχές απαγορεύονται μέχρι να απορροφηθεί πλήρως, κάτι που μπορεί να διαρκέσει από λίγες έως αρκετές εβδομάδες. Με σιλικονέλαιο ή μετά από laser δεν ισχύει ο ίδιος περιορισμός. Ο χειρουργός σας θα σας πει πότε είναι ασφαλές.
Ιατρικός έλεγχος: Δρ. Βασίλειος Σκουτέρης MD, FEBO
